Challenger II był następcą Challengera I i Chieftaina, gdyż dopiero
on miał zostać perspektywicznym czołgiem III generacji. Najpoważniejsze
uwagi dotyczyły niezawodności podzespołów, warunków pracy załogi, uzbrojenia
oraz systemu kierowania ogniem. Międzynarodowe zawody czołgowe Canadian Army
Trophy 87 dobitnie udowodniły słabość Challengera 1 wobec starszych
odpowiedników, czyli Leoparda 2 i M1 Abramsa. W atmosferze klęski
postanowiono rozpisać przetarg na nowy czołg. Do konkursu stanęły General
Dynamimics z M1A2 Abrams oraz Krauss-Maffei-Wegmanna z Leopardem 2 KWS.
Jednak w wypadku zakupu czołgu zagranicznego obawiano się problemów
finansowych własnego przemysłu obronnego. W tym samy roku Vickers DS
powiadomił MoD o pracach nad nowym czołgiem, mającym być daleko posuniętym
rozwinięciem Challengera 1. Pomysł spotkał się z akredytacją MoD, a konkurs
posłużył w efekcie do lepszego zapoznania się z obcymi konstrukcjami. W 1988
r. MoD sprecyzowało wymagania wobec nowego czołgu oraz przyznano Vickersowi
90 mln £ na fazę demonstracyjną badań. Nowy czołg miał mieć nowe uzbrojenie,
celowniki, system kierowania ogniem, zmodyfikowany układ napędowy oraz
pancerz. W początku 1989 r. ustalono ostateczne warunki kontraktu. W tymże
samym roku rozpoczęto budowę prototypów (począwszy od V1, docelowo 9V).
Pierwszy prototyp kadłuba nie różnił się zbytnio od zastosowanego w
Challengerze 1, ale w drugim liczba modyfikacji wzrosła (np. nowy typ
gąsienic, osłon bocznych oraz świateł drogowych), nowe wieże również ulegały
dalszym zmianom. 1990 rok przyniósł ukończenie siedmiu prototypów, a prace
nad dwoma innymi były już daleko posunięte. Spośród tych siedmiu wybrano
trzy na próby państwowe.
Podczas 285 dni czołgi były poddawane intensywnym testom trakcyjnym oraz
ogniowym. Wykazano wysoką niezawodność podzespołów oraz zakładaną
skuteczność uzbrojenia. W 1991 r. podpisano pierwszy kontrakt na 127
Challengerów 2 oraz 13 wozów nauki jazdy DDT opiewający na kwotę 520 mln £.
Uruchomienie produkcji seryjnej nastąpiło w 1993 r. Pierwsze czołgi zostały
odebrane przez armię brytyjską w 1994 r. (wozy DDT odebrano nieco
wcześniej), po czym rozszerzono zamówienie o kolejnych 259 Challengerów 2 i
9 DDT co kosztowało MoD 800 mln £. Produkcji podjęły się dwa zakłady:
fabryka w Leeds oraz zakłady w Newcastle-upon-Tyne, poza tym liczni krajowi
i zagraniczni poddostawcy. W 2000 r. armia brytyjska miała na stanie 91
czołgów, a w 2002 r. produkcja została zakończona dostarczeniem ostatniego
386 czołgu. Challenger 2 jest jedynym typem czołgu podstawowego używanym w
armii Brytyjskiej, zalicza się do najnowszej generacji czołgów podstawowych
NATO, tzw. III+ obok Leoparda 2A6, M1A2 Abramsa i Leclerca.
Future Engineering Tank
Projekt Future Engineering Tank (w skrócie FET - perspektywiczny czołgowy
system inżynieryjny) zakładał stworzenie nowego czołgu saperskiego "Titan" i
mostu samobieżnego "Trojan". Program jest realizowany przez Alvis Vickers
Defence Ltd, od 2001 r. Oba pojazdy bazują na podwoziu czołgu Challenger 2,
a w perspektywie także Challenger 2E, co zapewnia wysoki stopień unifikacji
( ten sam power-pack - tzw. standard RC-2 i układ jezdny) i porównywalne
parametry terenowe, zmniejszy to koszta eksploatacji i wyeliminuje potrzebę
posiadania oddzielnego pionu logistycznego dla podwozi innego typu. Ma to
szczególne znaczenia podczas operacji zagranicznych, na których uproszczony
pion logistyczny przynosi oszczędności i usprawnienie działań. Pojazdy mają
zapewniają wsparcie inżynieryjne na szczeblu brygady.
Docelowe nowe wozy mają zastąpić czołgi saperskie Chieftain Armoured Vehicle
Royal Engineer (ChAVRE) oraz mosty towarzyszące Chieftain Armoured Vehicle
Launched Bridge (ChAVLB) które pochodzą z lat 70. i są o dwie generacje
starsze niż czołgi podstawowe, którym towarzyszą. Obecne plany zakładają
dostarczenie 33 czołgów saperskich i 33 mostów samobieżnych. Wszystkie
koszta związane z fazą badawczo-rozwojową i wdrożeniową mają się zamknąć w
kwocie 250 mln £. Pierwsze pojazdy dostarczono w 2005 r.
Załoga Titana składa się z trzech osób, które siedzą po lewej stronie
kadłuba, dwóch z przodu obok siebie i trzeci wyżej za nimi. Wszyscy mają
osobne włazy z osobnymi peryskopami. Wyżej umiejscowione stanowisko jest
wyposażone w karabin maszynowy L37A2 nad włazem, który stanowi jedyne
uzbrojenie pojazdu. Trojan z racji swojego przeznaczenia może być wyposażony
w lemiesz do wykonywania prac ziemnych lub trał przeciwminowy do
oczyszczania terenu (typu orającego, trałuje całą szerokość trakcji). Pojazd
może być wyposażony w ładunki wydłużone, które są w tedy ułożone w poprzek z
tyły kadłuba. Titan jest wyposażony także w integralne ramie hydrauliczne,
które zależnie od zastosowanego narzędzia przymocowanego na jej końcu
spełnia funkcję koparki lub chwytaka widłowego (umożliwia usuwanie przeszkód
z drogi lub załadunek ładunków wydłużonych). Ramię znajduje się po prawej
stronie pojazdu. Pojazd może wykonywać przejścia przez rowy za pomocą wiązki
faszyny (podobna do kładki), która można umieścić z tyłu kadłuba. Poza tym w
skład wyposażenia wchodzi młot udarowy i wiertnica.
Most samobieżny Trojan ma jednego członka załogi, kierowcę, który jest
zarazem operatorem. Mechanizm rozkładający most ma oznaczenie BR-90 i służy
do rozkładania mostów typów: No. 10 (długość przęsła 26 m, szer. maks.
przeszkody 21-24,5 m, czas rozkładania 2 min), No.11 (długość 16 m, szer.
maks. przeszkody 14,5 m) i No.12 (długość 13.5 m, szer. maks. przeszkody 12
m, czas rozkładania 1,5 min). Do użytku trafią mosty No. 10 i No. 12, które
będę się wzajemnie uzupełniać. Trojan może być wyposażony w lemiesz lub trał
przeciwminowy. Pojazd nie będzie uzbrojony. Wozy istnieją w formie
prototypów. Oba mają podobną masę wynoszącą 62,5 t., mogą poruszać się z
prędkością maksymalną 59 km/h na drodze utwardzonej i dysponują zasięgiem
450 km.
Zastosowanie bojowe
Challenger 2 y Challenger 2 został użyty bojowo podczas operacji pokojowej w
Jugosławii w 1999 r. Na mocy rezolucji numer 1244 Rady Bezpieczeństwa ONZ 12
czerwca 1999 r. siły NATO KFOR (Kosovo FORce) rozpoczęły operację pokojową w
Kosowie. W skład kontyngentu brytyjskiego wszedł szwadron Pułk Królewskiej
Szkockiej Gwardii Dragonów, który przybył do Kosowa z szesnastoma
Challengerami 2. Czołgi wykorzystywano do zadań konwojowych i patrolowych.
Czasami odbywały się ćwiczenia ogniowe na lokalnych poligonach. Czołgi nie
realizowały zadań typowo bojowych. W Kosowie panują europejskie warunki
klimatyczne, więc czołgi spisywały się bez zastrzeżeń. Zgodnie ze strategią
użycia na czołgach zamontowano dodatkowe panele boczne, które osłaniają
układ jezdny i dodatkowy segment pancerza czołowego kadłuba. Skalę działań
czołgów Challenger 2 w Kosowie oddaje ich łączny przebieg wynoszący jedynie
176 km.
Wiele bardziej znaczące jest udział Challengerów w operacji "Iraq Freedom",
czyli ostatniej wojnie w Iraku. Uwieńczeniem długofalowej polityki USA wobec
reżimu Saddama Husajna było dokonanie inwazji 20 marca 2003 r. W konflikt
poważnie zaangażowali się Brytyjczycy wysyłając do Iraku liczący 45000
żołnierzy kontyngent wojskowy. W skład kontyngentu wchodziły 1. i 3. Dywizje
Pancerne. Łącznie między 19 marca, a 30 września w Iraku trafiło w sumie 116
czołgów Challenger 2. Przed wysłaniem wszystkie czołgi były odpowiednio
przygotowane do działań w pustynnym. Pierwszą rzucającą się w oczy zmianą
jest nadanie czołgom jednolitego pustynnego kamuflaży, następnie zastosowano
bardziej wydajne filtry powietrza dla silnika, czołgi zostały też dodatkowo
uszczelnione, co miało zapobiegać nadmiernemu dostawaniu się pyłu do
wnętrza.
Czołgi Challenger 2 brały czynny udział w walkach, 25 marca 2003 r.
odpierały atak irackich T-55, a 27 marca na patrolu w okolicy Basry odparły
kolejny atak irackich T-55, niszcząc tym razem 14 czołgów przeciwnika. Poza
patrolowaniem, czołgi były używane do ubezpieczania piechoty walczącej na
przedmieściach Basry, w razie napotkania silniejszych umocnień lub
obsadzonych budynków czołgi były wzywane w celu ich zniszczenia. W zamiarze
ułatwienia wzajemnego rozpoznawania się, na pancerzach czołowych wież
czołgów koalicji anty-saddamowskiej montowano wyraźne białe panele w
kształcie prostokąta. Mimo tego nie udało się uniknąć wypadków i w wyniku
tzw. "friendly fire" (przyjacielskiego ognia) Brytyjczycy ostrzelali własny
czołg, w którym dwóch członków załogi zginęło, a dwóch pozostałych zostało
rannych. W wyniku oddziaływania przeciwnika nie utracono żadnego czołgu
Challenger 2, pomijając tylko przypadek najechania na iracką minę
przeciwpancerną, która unieruchomiła Challengera. Podczas wojny czołgi
Challenger 2 sprawdziły się nie przysparzając problemów technicznych,
potwierdzając swe wysokie walory bojowe i wszechstronne zastosowanie na polu
walki, zmieniły tam samym plany ich dalszej eksploatacji.

Dane taktyczno-techniczne:
załoga: 4
masa bojowa: 62,5 t
napęd: silnik wysokoprężny Perkins Condor CV-12 TCA 895 kW/1200 KM
uzbrojenie: armata L30A1 120 mm o bruzdowanym przewodzie lufy
kąty podniesienia uzbrojenia: -10 stopni; +20 stopni
długość z lufą do przodu: 1155 cm długość z lufą do tylu: 986 cm
długość kadłuba: 832,7 cm
szerokość z osłonami bocznymi: 352 cm
szerokość bez osłon: 342 cm
wysokość: 249 cm (z km 295 cm)
prześwit: 50 cm
prędkość maksymalna na drodze utwardzonej: 56 km/h
prędkość maksymalna w terenie: 40 km/h
zasięg na drodze: 450 km w terenie: 250 km