Infantry Tank Mk IV Churchill (A22) – brytyjski ciężki czołg piechoty z okresu II wojny światowej. Stanowił bazę dla wielu innych specjalistycznych pojazdów. Został nazwany na cześć ówczesnego premiera Wielkiej Brytanii, Winstona Churchilla. Ewakuujące się z Dunkierki po klęsce Francji w 1940 Brytyjskie Siły Ekspedycyjne (British Expeditionary Force – BEF) zostały zmuszone do porzucenia praktycznie całego sprzętu ciężkiego, w tym czołgów. Uruchomiono nowy program rozwoju broni pancernej, proponując budowę czołgu A20, zaprojektowanego jeszcze przez rozpoczęciem II wojny światowej z myślą o pozycyjnej wojnie okopowej. Był to bardzo powolny, ciężki czołg, będący w stanie pokonać zrytą kraterami "ziemię niczyją", ale zdecydowanie nie nadawał się do prowadzenia nowoczesnej wojny manewrowej. W 1940 projekt zmodyfikowano i tak powstał czołg A22 – Churchill. Okazało się, że A22 został wprowadzony do produkcji przedwcześnie, bez przeprowadzenia odpowiednich testów polowych i jego debiut bojowy pod Dieppe był nadzwyczaj nieudany. Po wielu modyfikacjach mających na celu poprawienie jakości wozu, Churchill okazał się konstrukcją całkiem udaną i z powodzeniem wziął udział w walkach w Afryce Północnej. Żołnierze cenili zwłaszcza jego mocne opancerzenie, stosunkowo niską sylwetkę i zdolność pokonywania przeszkód terenowych, minusami było kiepskie uzbrojenie i niska prędkość maksymalna. W późniejszym okresie czołgi Churchill brały udział w walkach we Włoszech i Europie Zachodniej. Czołgi Mk IV Churchill II były w latach 1941-42 na wyposażeniu PSZ w Wielkiej Brytanii, była w nie uzbrojona 16 Brygada Czołgów. Maksymalną liczbę 30 pojazdów brygada posiadała w maju 1942 roku. Podczas wojny powstało wiele modeli samego czołgu i innych konstrukcji na nim opartych. Czołg używany był także po zakończeniu II wojny światowej, brał udział m.in. w konflikcie koreańskim (wersja z miotaczem ognia i mosty pontonowe).



Czołg był w początkowej fazie trapiony częstymi awariami, których powodem był pośpiech, po klęsce we Francji - w W. Brytanii pozostało około 100 czołgów i szybko starano się nadrobić straty. Budowa czołgu Churchill od fazy konstrukcyjnej ograniczona była mało realnymi przepisami kolejowymi. Mimo wszystko produkowano czołg do końca wojny. Wielokrotnie modernizowano, jednak przez wspominane wyżej przepisy, ograniczony do szerokości 2.74 m, nie miał możliwości łatwego przezbrojenia w armaty 17-funtowe, wymieniona armata była najskuteczniejszą dostępną bronią przeciw czołgom Pantera i Tygrys w arsenale zachodnich aliantów. Produkowany w wielu odmianach Churchill z trałem, z miotaczem płomieni, z haubicą, mostem był dobrą podstawa pod tzw. cudaki. Główne zalety to mobilność w terenie dobre opancerzenie, do wad zaliczało się niewystarczające uzbrojenie i mała prędkość. W przypadku tego czołgu wady musiały ulec zaletom.

Ocena: Churchill to niedopracowana konstrukcja, źle wykorzystywana, niedozbrojona. A przecież była to maszyna wspaniale opancerzona: od 102mm wczesnych do 152mm ostatnich wersji. Niesamowite jest to, że pomysł, żeby uzbroić go w fantastyczną 17-funtówkę zrodził się pod koniec wojny i zmaterializował jako projekt Black Prince, który nie wszedł do produkcji, bo na deskach projektantów był już Centurion. Szkoda, bo gdyby Black Prince wszedł do produkcji np. w 1944, to starcia pancerne choćby w Normandii wyglądałyby inaczej. Wadą główną była prędkość, oprócz tego był niesamowicie brzydki.

Załoga : 4 osoby
Waga : 40,692 T
Długość : 7.44 m
Szerokość :2.74 m
Wysokość : 3.25 m
Napęd :
12 cyl. Bredford
Moc : 261,1 kW, 350 KM
Sprawność : 8.62 KM/T
Prędkość : 25 km/h
Zasięg : 193 km
Uzbrojenie :
Główne: MK VI i VII 75mm/L40
MK III i IV 6-funtowa
MK I 2-funtowe
Pomocnicze: 7,92 mm KM Besa