Na polu walki, które co chwila zamieniało się w morze ognia, panował chaos. Najbardziej krwawy pojedynek stoczono pośród traw, które stały się krwawą pułapką dla setek żołnierzy. Straty były tak ogromne, a walki tak zacięte, że miejsce bitwy nazwano "Doliną Śmierci".

Krótka droga do "Doliny Śmierci"

To była pierwsza wielka bitwa wojny wietnamskiej z udziałem Amerykanów. Waszyngton zdecydował się wysłać swoje oddziały do walki, ponieważ Armia Wietnamu Południowego była zbyt uwikłana w bieżąca politykę, by móc być efektowną siłą na polu walki. Żołnierze zajmowali się głównie obalaniem kolejnych prezydentów, a nie walką z komunistami z Północy. Viet Cong był w tych walkach wspierany przez regularną armię Wietnamu Północnego, co dodatkowo osłabiało strategiczną pozycję rządu w Sajgonie. Doprowadziło to do tego, że na początku 1965 roku komuniści przejęli faktyczną kontrolę nad terenami wiejskimi znajdującymi się na południu kraju. Obserwujący niepomyślny rozwój wypadków dowódca sił amerykańskich w Wietnamie Płd. gen. William Westmoreland uzyskał pozwolenie od prezydenta USA na wprowadzenie do bezpośredniej walki sił armii amerykańskiej. Jej dowództwo postanowiło przećwiczyć nową taktykę, w myśl której jej siły miały być transportowane na pole walki helikopterami, po czym miały być wspieranie ogniem z powietrza oraz, z oddalonej o kilka kilometrów, artylerii. Okazja do przećwiczenia nowej taktyki nadeszła w listopadzie 1965 roku. Siły amerykańskie namierzyły partyzantów Viet Congu w rejonie góry Chu Pong usytuowanej w dolinie rzeki Drang. Na dowódcę operacji, mającej na celu rozbicie sił komunistów, wybrano pułkownika Hala Moore'a. Zdecydował się on na lądowanie na lądowisku X-Ray w pobliżu góry. Amerykanie zebrali jednak niewystarczające dane o rzeczywistych rozmiarach sił wroga i, w rezultacie, wpadli w pułapkę. Pierwsza wielka bitwa wojny wietnamskiej stała się dla nich krwawym koszmarem. Walki były tak zacięte, że dolinę rzeki Drang ochrzczono mianem "Doliny Śmierci".

Pułapka w dolinie rzeki

Amerykańskie siły zaczęły lądować w rejonie góry 14 listopada o godzinie 10:48. Według planu pułkownika Moore'a, kompanie Bravo i Alpha miały rozlokować się w pobliżu koryta wyschniętej rzeki, a kompania Charlie u podnóża góry. Wyposażona w moździerze kompania Delta była bojową rezerwą. Punktem dowodzenia Moore'a stała się olbrzymia termitiera znajdująca się w pobliżu lądowiska. Lądowanie poprzedził ostrzał artyleryjski. Zaraz po tym Moore podzielił podległe mu siły na kilka drużyn. Jedna z nich zdołała schwytać chowającego się w pobliskiej trawie Wietnamczyka. W trakcie przesłuchania ujawnił on, że siły północnowietnamskie w rejonie góry liczą 1600 żołnierzy. Na miejscu tymczasem znajdowało się zaledwie 200 amerykańskich żołnierzy, którzy zaczęli obsadzać pozycje w rejonie częściowo wyschniętego koryta rzeki i u podnóża góry. Piekło wojny miało się dopiero zacząć. Pół godziny później wysłany na rekonesans pluton por Henry'ego Herricka dostał się pod ogień wroga. Zmasowany atak Wietnamczyków odciął Amerykanów od głównych sił i przygwoździł ich do ziemi na niewielkim wzniesieniu. Gdy Herrick został zabity, dowództwo przejął sierż. Ernie Savage. Wezwał on przez radio artylerię do ostrzału przedpola własnych pozycji, pole bitwy stało się tak małe, że pociski spadały tuż pod nosem Amerykanów. Pluton pozostawał odcięty od głównych sił przez dwa dni. Na samym końcu o przeżycie walczono już na pięści. Dramatyczne walki zakończyły się dopiero trzeciego dnia bitwy, gdy do odciętego plutonu zdołały przebić się inne amerykańskie jednostki.

Koszmar w krzyżowym ogniu wroga

Jednocześnie pod ogień dostały się także siły gen. Moore'a. W takich warunkach na lądowisku lądowały kolejne helikoptery dowożące amerykańskich żołnierzy. Ogień był tak gęsty, że część z nich ginęła zaraz po wylądowaniu. Często los taki spotykał także oficerów, co powodowało, że oddziały zostawały bez dowódców. Amerykanie byli atakowani ze wszystkich stron. Wkrótce ich siły znalazły się w okrążeniu. U podnóża góry napór Wietnamczyków powstrzymał pluton porucznika Boba Tafta, który poniósł śmierć w walkach. Zacięty bój o koryto rzeki stoczyli ludzie kapitana Nadala, którzy powstrzymali wroga przed wdarciem się w środek amerykańskich pozycji. Następnie kapitan, wraz z radiooperatorem, wynosili ciała zabitych Amerykanów pod ciężkim ogniem przeciwnika. W tym samym czasie Wietnamczycy omal nie zajęli samego lądowiska. Z powodu ciężkich walk nie mogły wylądować na nim helikoptery mające ewakuować rannych. Ich wywożeniem z piekła wojny zajęły się więc helikoptery dowożące na miejsce bitwy kolejne oddziały i amunicję. Po pierwszym dniu walk, Amerykanie, pod osłoną nocy, okopali się. W ciągu najbliższych godzin przyszło im powstrzymać przeważające siły wroga, które próbowały przełamać ich pozycje. Amerykanie zdołali obronić się i zadać wrogowi poważne straty dzięki ostrzałowi artyleryjskiemu. Zacięte walki ponownie rozgorzały nad ranem. Siły USA, które został wysyłane na rekonesans, dostały się pod ostrzał i musiały powrócić na swe pozycje. Porucznik John Geoghagan, dowódca jednego z patroli, zapłacił za to najwyższą cenę; gdy próbował wynieść z pola walki rannego żołnierza, sam został ścięty serią z Kałasznikowa.

Morze napalmu na polu bitwy

Godzinę później do ataku z trzech kierunków naraz ruszyli Wietnamczycy. Amerykanie zaczęli cofać się pod ich naporem. W obliczu klęski gen. Moore nakazał radiooperatorowi nadanie kodu "Złamana Strzała", który oznaczał wezwanie na pomoc każdego dostępnego samolotu w powietrzu. Na Wietnamczyków wkrótce spadło morze bomb i napalmu. W toku walk doszło do tragicznej pomyłki, gdy napalm został zrzucony na jedną z amerykańskich linii obrony. Śmierć poniosło kilku żołnierzy, wielu zostało poważnie rannych, ale atak został odparty. Zanim zapadł zmrok, na pole walki Amerykanie zdołali przetransportować posiłki. W nocy doszło do kolejnych ataków. Linie obrony zostały dosłownie zalane przez setki Wietnamczyków, które próbowały realizować taktykę zamykającą się w haśle: "Podejść na tyle blisko, by chwycić wroga za pas". Amerykanie zdołali oświetlić flarami pole bitwy i wziąć oddziały wroga w krzyżowy ogień. Ostrzał artyleryjski oraz bombardowanie z powietrza dopełniły reszty. Przeorane bombami pole bitwy stało się grobem dla kilkuset Wietnamczyków.

Śmiertelny pojedynek pośród traw

Bitwa została praktycznie zakończona, ale nie był to koniec krwawej jatki. Amerykanie zaczęli przemieszczać się z lądowiska X-Ray do odległego o 4 km lądowiska Albany. Gdy byli w jego pobliżu, zauważyli przemieszczające się oddziały komunistów. Chwilę później Amerykanie, którzy weszli w wysokie trawy, zostali okrążenie przez Wietnamczyków. To był początek koszmaru. W ciągu pierwszych pięciu minut walki Amerykanie stracili aż 45 zabitych. Wietnamczycy jednocześnie wyszukiwali rannych i dobijali ich bagnetami. Dantejskie sceny walk trwały aż do wczesnego wieczora, gdy na miejsce zdołały przybyć posiłki, które wyparły wroga na linię drzew. Amerykanie, w ciężkich walkach, zdołali zabezpieczyć także lądowisko Albany. To właśnie z tego miejsca helikoptery, pod ciągłym ostrzałem, wywoziły rannych żołnierzy. Wietnamczycy, po niepowodzeniu swoich ataków, nad ranem zdecydowali się wycofać. Wtedy to Amerykanie mogli przystąpić do liczenia zabitych żołnierzy pośród morza zwłok. Jak ustalono, w bitwie toczonej od 14 do 18 listopada 1965 roku zginęło aż 304 Amerykanów i ponad 1500 Wietnamczyków.

Początek "bambusowego gułagu"

Jednym z walczących był fotoreporter Joe Galloway. Pochodzącemu z Teksasu dziennikarzowi włożono do ręki broń z uwagi na przeważające liczebnie siły wroga, dzięki czemu mógł się on bronić i uratował swoje życie. Za bohaterską walkę został odznaczony Brązowym Sercem; do dziś jest on jedynym cywilem, który otrzymał tak wysokie odznaczenie od amerykańskiej armii. To właśnie na motywach jego powieści w 2002 roku Mel Gibson nakręcił film "Byliśmy żołnierzami". Bitwa zdefiniowała sposób prowadzenia wojny w Wietnamie na całe lata. Amerykanie zaczęli udoskonalać taktykę wykorzystania sił powietrznych w prowadzonych kampaniach, a także koordynować misje piechoty z ostrzałem artyleryjskim. Wietnamczycy z kolei starali się podchodzić do Amerykanów jak najbliżej, tak by zniwelować możliwość amerykańskiego ostrzału i bombardowań. Pomimo tego, że amerykańskie dowództwo uznało bitwę za sukces, to danina krwi złożona przez żołnierzy była olbrzymia, a czterodniowy bój okazał się być tylko początkiem wietnamskiego koszmaru. Zakończył się on dopiero wraz z wycofaniem sił USA w 1973 roku. W ciągu następnych dwóch lat opuszczony przez Amerykanów Wietnam Południowy został podbity przez komunistów z północy, którzy zamienili następnie "zjednoczony" kraj w "bambusowy gułag".