F-117 Nighthawk - amerykański odrzutowy samolot bombowy wykonany w technologii stealth, produkowany przez firmę Lockheed. Pomimo oznaczenia "F", stosowanego w lotnictwie USA do klasyfikacji myśliwców, F-117 jest taktycznym bombowcem, przeznaczonym do wykonywania precyzyjnych ataków na cele naziemne.

Historia
Decyzja o budowie samolotu bojowego opartego na demonstratorze Have Blue została podjęta 16 listopada 1978 roku.
Pierwszy egzemplarz produkcyjny został oblatany 15 stycznia 1982 r. W 1990 roku zakończono produkcję F-117A. łącznie wyprodukowano 59 sztuk tego samolotu. Pierwszy testowy egzemplarz F-117 został oblatany 18 czerwca 1981 r. Pierwszy egzemplarz F-117A został dostarczony do USAF w roku 1982.
Konstrukcja samolotu wykonana jest ze stopów aluminium i stopów tytanu oraz elementów ceramicznych. Cała powierzchnia pokryta jest powłoką wykonaną z materiałów RAM, której zadaniem jest absorpcja fal radarowych. Ponadto konstrukcja samolotu wykonana jest w taki sposób, aby jak najbardziej rozproszyć fale radarowe. Samolot napędzany jest dwoma turbowentylatorowymi silnikami firmy General Electric.
Zastosowane rozwiązania mające na celu utrudnienie namierzenia powodują iż samolot jest wysoce niestateczny pod względem aerodynamicznym. Podczas lotu komputer pokładowy musi średnio 3 razy na sekundę stabilizować lot (sterowanie fly-by-wire), żeby nie dopuścić do utraty panowania nad samolotem przez pilota. Błędy w oprogramowaniu komputerowym były powodem wielu strat tych maszyn podczas prób, zginęło przy tym programie wielu pilotów doświadczalnych.

Stealth
Efekt zmniejszonej wykrywalności przez radary uzyskano poprzez zastosowanie specjalnego kształtu. Samolot złożony jest z fragmentów płaszczyzn, ustawionych pod określonymi kątami, dzięki czemu znaczna część fal radarowych padających na samolot ulega rozproszeniu w różnych kierunkach, zamiast odbiciu w stronę radaru. Dodatkowo cała powierzchnia samolotu pokryta jest lakierem zawierającym materiały absorbujące promieniowanie elektromagnetyczne.
W celu dalszej minimalizacji możliwości namierzenia przez pasywne stacje radiolokacyjne, zrezygnowano z radaru pokładowego. Podczas wykonywania misji pilot wykorzystuje kamery na podczerwień oraz systemy laserowe. Systemy łączności radiowej używane są tylko w sytuacjach wyjątkowych, a do utrzymywania łączności pomiędzy samolotami wykorzystuje się system łączności laserowej. Efektem zastosowania technologii stealth w F-117 Nighthawk jest uzyskanie współczynnika odbicia fal radarowych 2500 razy mniejszego niż w myśliwcu F-15 Eagle.

Uzbrojenie
Uzbrojenie przenoszone jest w dwóch wewnętrznych komorach bombowych. Masa uzbrojenia przenoszonego przez F117 wynosi 2000 kg. Gama uzbrojenia obejmuje praktycznie cały zestaw uzbrojenia myśliwca Sił Powietrznych USA oraz broń jądrową. Samolot nie ma uzbrojenia strzeleckiego.



Zastosowanie bojowe
Samolot F-117 Nighthawk był używany w kilku w operacjach wojskowych. Pierwsza misja bojowa odbyła się podczas operacji "Słuszna sprawa" (ang. Just Cause) w Panamie w 1989 roku. Podczas tej misji samoloty F-117 zbombardowały lotnisko Rio Hato. Dwa lata później, podczas wojny w Zatoce Perskiej (ang. Gulf War), samoloty F-117 dokonywały zrzutów naprowadzanych bomb na Irackie cele. Samoloty F-117 brały także udział w misji "Sprzymierzona siła" w byłej Jugosławii w 1999 roku. Swoją potęgę udowodniły również podczas misji "Trwała Wolność" (ang. Enduring Freedom) w Afganistanie w latach 2001-2002 oraz operacji "Iracka Wolność" (ang. Iraqi Freedom) w Iraku.
Jedna maszyna F-117 została zestrzelona 27 marca 1999 roku podczas wojny w Kosowie. Według dowództwa NATO, jugosłowiańska obrona przeciwlotnicza namierzyła samolot F-117 wykorzystując stare rosyjskie radary operujące na falach długich. Wykorzystanie tych radarów w połączeniu z utratą "niewidzialności" spowodowanej otwarciem komór bombowych, doprowadziło do namierzenia i zestrzelenia samolotu. Do zestrzelenia samolotu mógł się także przyczynić sposób ustalania trasy lotów F-117 (wykorzystywanie kilkukrotnie tej samej trasy nalotu). Pilot przeżył i został uratowany przez siły NATO.

Nieoficjalnie mówi się, o zestrzeleniu F-117 w 1991 roku nad Irakiem przez rakietę przeciwlotniczą Strzała-10M.



Dane techniczne
Napęd 2 silniki turbowentylatorowe General Electric F404-F1D2
Moc 48 kN każdy
Wymiary
Rozpiętość 13,2 m
Długość 19,4 m
Wysokość 3,9 m
Powierzchnia nośna 105,9 m2
Masa
Własna 13381 kg
Startowa 23810 kg
Uzbrojenia 2268 kg
Osiągi
Prędkość max. 1126 km/h (0.92 Ma)
Prędkość przelotowa 1000 km/h
Prędkość minimalna 227 km/h
Pułap 10000 m
Zasięg 3080 km
Uzbrojenie
Posiada on 2 wewnętrzne luki na broń w których mogą się znaleźć:
pociski AGM-65 Maverick lub AGM-88 HARM
bomby BLU-109 lub GBU-10