Rodzina samolotów F-16 rozwija się nieprzerwanie od połowy lat siedemdziesiątych XX wieku. Jednym z najnowszych członków tej "sagi" jest wspomniany w tytule F-16C/D Block 52 Advanced. Jest to zmodyfikowana wersja samolotu ostatniej wielkiej serii dla USAF, czyli Block 52. Co istotne dla motywów powstania tego tekstu, samolot ten już niedługo wchodzi do uzbrojenia Polskich Sił Powietrznych pokonując w między czasie tak groźnych konkurentów jakim był francuski Mirage 2000-5 Mk.2, czy szwedzko-brytyjski Grippen JAS39. Samoloty wersji Block 52 Advanced (często określane także jako Block 52+ lub Block52M+ z racji zastosowania komputera MMC) już wkrótce staną się także koniem roboczym amerykańskiego lotnictwa, gdyż blisko 650 F-16 Block 40/42/50/52 w ramach programu Common Configuration Implementation Program (CCIP) zostanie zmodyfikowanych do tego standardu. Pierwszy z nich dotarł do USAF w styczniu 2002 roku. Po za Polską na zakup samolotu tej wersji zdecydowały się jeszcze dwa państwa, Grecja (40 F-16C Block52+, 20 F-16D Block52+) oraz Izrael (102 F-16I - tylko dwumiejscowe), dostawy są w toku.

Wyposażenie pilotażowo-nawigacyjne
Jednym z najważniejszych elementów samolotu jest wielofunkcyjny radiolokator Westing-House APG-68(V)9 o zasięgu wykrycia celu typu "samolot myśliwski" z odległości blisko 130 kilometrów. W porównaniu do radiolokatorów stosowanych w poprzednich wersjach F-16 stacja ta posiada blisko pięciokrotnie powiększoną moc obliczeniową i dziesięciokrotnie większą pamięć operacyjną. Szczelinowa antena posiada elektroniczne skanowanie przestrzeni w elewacji, a elektromechaniczne w azymucie. Zespół antenowy posiada bezwładnościowy blok pomiarowy co umożliwia stosowanie pracy z zakresu syntetycznej apertury (tzw. SAR). Radiolokator jest w stanie rozróżniać pojedyncze samoloty lecące w formacji, dysponuje zakresem manewrowej walki powietrznej, w sposób pasywny może przeszukiwać przestrzeń powietrzną. Stacja śledzi do dziesięciu celów powietrznych znajdujących się nawet pod kątem 90 stopni w stosunku do F-16, pozwalając na jednoczesne zwalczanie czterech z nich. By samolot mógł być w pełni wykorzystany do zwalczania celów naziemnych czy nawodnych, stacja APG-68(V)9 pozwala na wykrywanie i śledzenie także tych celów. Działania takie są możliwe dzięki pięciu podstawowym zakresom pracy stacji w tym trybie: wykonywanie mapy terenu, wykrywanie i śledzenie celów naziemnych z wyostrzeniem wiązki dopplerowskiej, wykrywanie i śledzenie ruchomych celów naziemnych, obserwacja celów naziemnych z wykorzystaniem zakresu SAR, zwalczanie celów morskich (tutaj rozdzielczość obrazu wynosi 0,6 metra).

Do minimum zostały ograniczone klasyczne przyrządy w kabinie, ich obecność ma charakter awaryjny. Zamiast nich wszelkie niezbędne dla pilota dane zobrazowane są na dwóch ciekłokrystalicznych, płaskich monitorach z aktywną matrycą sterującą. Zwykle jeden z nich służy do przedstawienia danych pilotażowych z dodatkowymi elementami sytuacji taktycznej, np. zwalczane cele, drugi w tym czasie może przedstawiać ogólną sytuację taktyczną na tle cyfrowej mapy. Dane na monitorach mogą być wyświetlane wzajemnie, ich zobrazowanie jest dostosowywane do indywidualnych potrzeb pilota. Jak w każdym nowoczesnym samolocie bojowym, także w F-16 nie mogło zabraknąć wyświetlacza projekcji czołowej (HUD). F-16 Block 52+ posiada jego szerokokątny wariant, prawdopodobnie GEC-Marconi Hazeltine WAC (jak w F-16A/B MLU) o kącie widzenia 14x21 stopni, z możliwością zobrazowania kołowego o promieniu 25 stopni. Pilot samolotu posiada do dyspozycji nahełmowy celownik typu JHMCS. Celownik ten umożliwia użycie pocisków AIM-9X do 90 stopni od osi podłużnej samolotu. Co ważne cel może być atakowany spoza zasięgu wzroku pilota, umożliwia to współpraca radiolokatora z celownikiem nahełmowym.
Urządzenie Improved Data Modem (IDM) służy do transmisji danych w ramach taktycznego systemu wymiany informacji JTIDS przy wykorzystaniu protokołu Link 16. Wymiana informacji taktycznej może odbywać się w czasie rzeczywistym z szybkością 16-18 kB/s.

Wyposażenie nawigacyjne stanowi przede wszystkim współpracujący z odbiornikiem GPS, bezwładnościowy oparty na laserowych żyroskopach układ nawigacyjny Honneywell H-343, oraz układ nawigacyjny typu TACAN. Wprowadzono także oprogramowanie typu TERPROM, porównujące ukształtowanie rzeźby terenu nad którym znajduje się samolot do tej wprowadzonej zawczasu do pamięci komputera. Wysokość terenu mierzona jest za pomocą wysokościomierza barometrycznego i radiowego, te wartości także porównywane są z wprowadzoną do pamięci mapą plastyczną. Do identyfikacji IFF ("swój-obcy") służy urządzenie firmy Raytheon APX-113, natomiast do zapewnienia łączności dwie radiostacje umożliwiające pracę niejawną: zakresu U/VHF także firmy Raytheon, ARC-232 o skokowo zmiennej częstotliwości oraz dwuzakresowa radiostacja UKF Magnavox AN/URC-126 Have Quick IIA także o skokowo zmiennej częstotliwości. Całe wyposażenie pilotażowe, nawigacyjne czy zobrazowania taktycznego zintegrowane zostało poprzez Modular Mission Computer (MMC) pozwalając na pełne wykorzystanie informacji otrzymanych od poszczególnych systemów. Jest to komputer pokładowy o konstrukcji modułowej z oprogramowaniem złożonym z kilku oddzielnych programów o strukturze modułowej, pozwala to na szybka modyfikację bez wymiany całości (co i tak zajmuje około 35 minut). MMC posiada pamięć operacyjną o pojemności 60 MB, szybkość 155 milionów operacji na sekundę zapewnia 64 bitowy procesor. Komputer współpracuje z czterema szynami danych MilStd 1553B i dwoma MilStd 1776.
By ułatwić pilotaż samolotu z jednoczesnym prowadzeniem walki kabina została zbudowana według koncepcji HOTAS- ręce pilota znajdują się na drążku sterowym i dźwigni sterowania silnikiem.

Konstrukcja
Samolot F-16 posiada modułowy kadłub o konstrukcji półskorupowej, podzielony na trzy części. W części przedniej umieszczono radiolokator w osłonie, wyposażenie elektroniczne, kokpit pilota oraz przedni zbiornik paliwa. Kabina jest ciśnieniowa, osłonięta wykonaną z poliwęglanu dwuczęściową osłoną kroplową podnoszoną do góry. Dla pilota przeznaczono zamontowany pod kątem 30 stopni fotel typu ACES II klasy "0-0" produkcji McDonnel Douglas. Tablica przyrządów została przystosowana do użycia gogli noktowizyjnych. Pod kabiną znajduje się wlot powietrza do silnika oraz komora pojedynczego chowanego do tyłu (poprzez dodatkowy obrót o 90 stopni) podwozia przedniego. W części środkowej zabudowane zostały zbiorniki paliwa, komory podwozia głównego, działko 20mm M61A wraz z podajnikiem i amunicją, agregaty instalacji hydraulicznej. W dolnej części kadłuba znajduje się wlot powietrza o przekroju owalnym przechodzący w dalszej części kanału powietrznego w obrys kołowy. Na grzbiecie kadłuba umieszczono sondę do tankowania w powietrzu. W trzeciej końcowej części kadłuba umieszczono zespół napędowy samolotu wraz z kolejnym zbiornikiem paliwa oraz hamulce aerodynamiczne. W dolnej części kadłuba umieszczono płetwy ustateczniające oraz hak do chwytania lin hamujących. Pojemność pięciu zbiorników kadłubowych wynosi 3986 litrów. Kadłub przystosowano do montażu dwóch dodatkowych zbiorników konforemnych o łącznej pojemności 1865 litrów paliwa zwiększając taktyczny promień działania samolotu o około 30%.

F-16D Polskich Sił Powietrznych
W "Sokole" zastosowano skrzydła o obrysie trapezu, ze skosem krawędzi natarcia 40 stopni i napływy umieszczone wzdłuż kadłuba. Wykonane całkowicie z metalu skrzydła wyposażono w sloty i klapolotki o konstrukcji przekładkowej. W skrzydłach znajdują się również zbiorniki paliwa. Na końcach skrzydeł istnieje możliwość instalacji pocisków klasy p-p typu AIM-9 lub AIM-120.
Pojedynczy statecznik pionowy o obrysie trapezu, wykonano z kompozytu węglowo-epoksydowego, na nim to znajduje się ster kierunku o konstrukcji przekładkowej. Również usterzenie poziome wykonane zostało na obrysie trapezu z identycznych materiałów jak statecznik pionowy.
W całości płatowiec wykonany został w 80% ze stopów aluminium, 4% stali, 3,7% tytanu, 3,4% kompozytów i w 8,8% innych materiałów.

Zespół napędowy
Napęd samolotu stanowi modułowy silnik Pratt & Whitney F100-PW-229 osiągający ciąg 79,13 kN, z dopalaniem 128,91 kN. Jest to silnik dwuprzepływowy z dyszą regulowaną hydraulicznie. Posiada trzystopniową sprężarkę niskiego ciśnienia i dziesięciostopniową sprężarkę wysokiego ciśnienia, obie wykonane z tytanu. Komora spalania pierścieniowa. Turbiny dwustopniowe. Dzięki zastosowaniu nowych sprężarek i wentylatorów spręż silnika wzrósł z dotychczasowych 25 do 31. To oraz podniesienie o dodatkowe 100 stopni Celsjusza temperatury przed turbiną pozwoliło na zwiększenie ciągu silnika. Co ważne w porównaniu do poprzednich wersji zespołu napędowego zużycie paliwa nie wzrosło. Zespół napędowy wyposażono w aktywny układ kontroli pracy tzw. FADEC.



Dane techniczne silnika:
•maksymalna średnica: 1080mm,
•długość: 4855mm,
•masa silnika suchego: 1370kg,
•jednostkowe zużycie paliwa 0,693 kg/(kG h),
•jednostkowe zużycie paliwa z włączonym dopalaniem: do 2,6 kg/(kG h).

Uzbrojenie
Podstawowe i stale zabudowane uzbrojenie to 20mm działko M61A1 o szybkostrzelności 4000-6000 strz./min i zapasie 560 pocisków. Działko o skutecznym zasięgu zasilane jest beztaśmowo i złożone jest z sześciu luf ułożonych pierścieniowo (typ Gatling). Do przenoszenia uzbrojenia podwieszanego służy dziewięć węzłów. Dwa skrajne skrzydłowe wykorzystywane są tylko dla pocisków AIM-9 lub AIM-120. Samolot został przystosowany do przenoszenia bardzo szerokiej gamy dodatkowego uzbrojenia. Wymienię chociaż najistotniejsze kierowane. Najnowsze do zwalczania celi powietrznych AIM-9 w wersji X oraz o zasięgu 55 km AIM-120C-5. Samolot maksymalnie przenosi do 6 pocisków AIM-120 lub wariant mieszany w postaci 4 AIM-120 i 2 AIM-9. Do zwalczania celi naziemnych czy nawodnych służą: bomby laserowe GBU-10/-12/-22/-24 Paveway III, bomby z układem kierowania INS/GPS GBU-31/-32 JDAM, kasety bombowe z układem kierowania CBU-103/-104/-105 WCMD, bomby telewizyjno- radiokomendowe GBU-15, naprowadzane termowizyjne pociski AGM-65G Maverick, przeciwradiolokacyjne AGM-88C HARM, przeciwokrętowe AGM-84 Harpoon, zasobniki szybujące INS/GPS AGM-154 JSOW czy taktyczne pociski szybujace AGM-158 JASSM.

Łącznie samolot może przenosić do 9942 kg uzbrojenia. By wykorzystać część z nich samolot musi przenosić podwieszane zasobniki obserwacyjno- celownicze np. Sniper-XR czy izraelskie z rodziny Litening. F-16 Block52+ może wypełniać także zadania rozpoznawcze poprzez instalację podwieszanego zasobnika np. wybranego przez Polskę DB-110 firmy Goodrich. Na węzłach można podwieszać dodatkowe zbiorniki paliwa. Pod centralnym kadłubowym, zbiornik o pojemności 1135 litrów, natomiast węzły podskrzydłowe to zbiorniki o pojemności 1400 lub 2270 litrów.


Dane taktyczno-techniczne:
•długość: 15,03 metra,
•rozpiętość: 9,45 metra,
•wysokość: 5,09 metra,
•powierzchnia skrzydeł: 28,87 metra kwadratowego,
•masa własna: 8300 kg,
•masa maksymalna: 21772 kg,
•masa uzbrojenia: 9942 kg,
•prędkość wznoszenia: 340 m/s,
•prędkość maksymalna: 2,2 Ma,
•zasięg do przebazowania (ze zbiornikami konforemnymi): około 5000 km