Przeciwokrętowy pocisk odrzutowy — klasa pocisków odrzutowych przeznaczonych do zwalczania morskich celów nawodnych - statków i okrętów. Stanowią one od lat 70. XX wieku zasadniczą broń służącą do zwalczania okrętów. Mimo że potocznie nazywane są "rakietami", jedynie część pocisków przeciwokrętowych stanowi pociski rakietowe, a często ich napęd stanowią inne silniki odrzutowe. Impulsem do powstania Harpoona było użycie broni tego typu na bliskim wschodzie przez marynarkę egipską w 1967 r., kiedy to egipski kuter rakietowy projektu 183R wystrzelił rakietę P-15 w kierunku izraelskiego niszczyciela "Eilet". Niszczyciel poszedł na dno, a Zachód czym prędzej rozpoczął prace nad skonstruowaniem broni rakietowej klasy "woda-woda" zaskoczony jej skutecznością.

Historia rozwoju
W USA przystąpiono do prac w 1968 r. powstały dwa projekty: Fireflash, którego protoplastą był BQM-34A Firebee i Harpoon firrmy McDonnell Douglas. W czerwcu 1971 r. kontrakt na opracowanie tego typu pocisku dla US Navy otrzymała ta druga firma. Najpierw powstała wersja AGM-84A - przenoszona przez samoloty, w roku 1970 rozpoczęto prace nad wersją RGM-84A odpalaną z okrętów nawodnych, a w 1972 r. przystąpiono do prac nad wersją UGM-84A odpalaną spod wody. W czasie opracowywania AGM i RGM, pracowano również projektem pocisku odpalanego tylko spod wody - STAM (Submarine Tactical Missile), ale zrezygnowano z niego w 1973 r. na rzecz uniwersalnego Haroona tworząc wersję UGM. Przy projektowaniu pocisku Sub-Harpoon wykorzystano do maksimum istniejące już rozwiązania konstrukcyjne, np. okrętowy system odpalania i wyrzutnie torpedowe do strzelania spod wody.
W 1977 r. przyjęto na uzbrojenie wersję AGM - z okrętów pierwszy otrzymał ją krążownik rakietowy USS Sterlett (CG-31). Powietrznymi nosicielami pocisku były A-6E i A-7E. Później przenosiły je też; F/A-18, P-3C, S-3B, B-52G, dostosowano do ich używania również F-16, F-20 i Nimrod MR.2. W 1981 r. weszła do uzbrojenia wersja odpalana z okrętów podwodnych. Pojedyncza rakieta niszczy kuter lub korwetę rakietową, dwie rakiety niszczą fregatę, a 4-5 tych pocisków eliminuje z walki krążownik rakietowy. Do połowy lat 90. produkowano kolejno cztery odmiany: AGM-84B (BLOCK IB), AGM-84C (BLOCK IC), AGM-84D (BLOCK ID), AGM-84E SLAM (BLOCK II), a od połowy lat 90. trwają prace nad odmianą AGM-84H SLAM-ER (Expanded Response).


Wersje rozwojowe
AGM-84B - wprowadzony w 1982 r. Zastosowano dokładniejszy i odporniejszy na zakłócenia radiolokator, pocisk nie wznosił się przed atakiem, co zmniejszało szanse strącenia go przez wroga, ale też powodowało gubienie niedużego celu, dlatego wprowadzono nową odmianę.
AGM-84C - wprowadzono w 1985 r. Odmiana ta jest wersją rozwojową AGM-84B. Pocisk w zależności od sytuacji wznosi się przed uderzeniem w cel lub nie, zmodernizowano silnik, przez co zasięg wzrósł do 135-140 km.
AGM-84D - prace nad tą odmianą rozpoczęto w drugiej połowie lat 80., pierwsze próby przeprowadzono w 1991 r., lecz zrezygnowano z zakupu w 1993 r. na rzecz modernizowania wyprodukowanych pocisków do odmiany AGM-84G. Przy modernizowaniu wprowadzono nowoczesne układy przeciwzakłóceniowe i uodporniono ją na aktywne i pasywne pułapki. Dzięki nowemu procesorowi mogła trzy razy zmieniać kurs w czasie lotu do celu, zastosowano też GPS do wspomagania układu bezwładnościowego i zwiększono zasięg do 240 km.
AGM-84E SLAM (Stand-Off Land Attack Missile) - próby rozpoczęto w 1988 r., a do uzbrojenia weszła pod koniec 1990 r. Zastosowano termowizor z pocisku powietrze-ziemia AGM-65D Maverick i układ przesyłania obrazu z bomby AGM-62 Walleye oraz dodano GPS, co umożliwia odpalenie pocisku z dużej odległości do silnie bronionych celów o niedokładnych parametrach położenia. Pocisk do celu leci po trasie łamanej, przed nim wznosi się i przesyła obraz terenu do samolotu, znajdującego się poza zasięgiem obrony plot., w którym operator ustawia celownik na celu i odtąd rakieta sama kieruje się do niego. Zasięg wynosi około 90 km.
AGM-84H SLAM-ER - prace rozpoczęto w połowie lat 90., a próby rozpoczęto w 1997 r. W pocisku zmniejszono czynny przekrój radarowy przez zmianę kształtu i wielkości, dodano rozkładane skrzydła co zwiększyło zasięg z 90 (SLAM) do 120 km i uskuteczniono głowicę bojową (340 kg.)
RGM-84 - może atakować cele na odległości do 130 km. lecąc z prędkością 0,9 Mach. Pocisk waży 681 kg, a głowica bojowa 277 kg. początkowo rakieta kieruje się na cel korzystając z bezwładnościowego systemu kierowania i leci na małej wysokości kontrolowanej przez radiowysokościomierz. Przed samym uderzeniem w cel pocisk schodzi na ekstremalnie mała wysokość. Rakieta ma dł. 4,628 m, średnicę 0,343 m i rozpiętość 0, 914 m.
Do czerwca 1977 r. wyprodukowano też pięć baterii nadbrzeżnych z pociskami RGM-84D Block 1C. Trzy z nich używa Korea Pd., a dwie Dania. Zainteresowanie nimi wyraziła również Hiszpania. W Danii powstały one ze zdemontowanych okrętowych pochodzących z wycofanych w 1989 r. fregat t. Peder Skram. McDD z duńską firmą NEA Lindberg stworzyli z nich dwie baterie nadbrzeżne HCDS (Harpoon Coastal Defence System). Każda mieści się na trzech samochodach Scania . Jeden z nich to stanowisko dowodzenia , a pozostałe dwa to platformy strzeleckie z czterema kontenerami. Wszystkie pojazdy holują własne agregaty prądotwórcze. Dane o celach przesyłane są na stanowiska z dowództwa marynarki lub z przydzielonego środka rozpoznania, gdyż bateria nie dysponuje własnym radarem . Czas przygotowania do strzelania wynosi 30 min. Bateria może bronić odcinka wybrzeża o dł. 200 km i pokryć ogniem akwen o pow. 36 tys. km2.

Opis konstrukcji
Wszystkie wersje posiadają trzy jednakowe człony: główkę, głowicę i silnik marszowy. Wersje morskie posiadają dodatkowo człon czwarty zawierający silnik startowy. Główka posiada radar który może się obracać o 90 stopni. Do sterowania służą stery krzyżowe umieszczone w tyle rakiety. Między dolną parą skrzydeł znajduje się niewielki wlot powietrza do silnika. W wersji RGM silnik startowy Thiokol lub Aerojet na paliwo stałe rozpędza Harpoona w czasie 2,5 sek. do prędkości ok. 0,75 Ma i wynosi do na wysokość 430 m, a następnie jest odrzucany. Turboodrzutowy silnik marszowy Teledyne Continental CEA J402-CA-400 napędzany jest kerozyną i zapewnia prędkość ok. 0,85 Ma.
Przed odpaleniem Harpoona wprowadza się dane o celu do komputera kierowania lotem IBM 4 PiSP-0A. układ kierowania jest podobny do stosowanego we francuskim Exocecie. Składa się on z układu bezwładnościowego firmy Lear Siegler (część rakiety posiada układy Northropa), radiolokatora firmy Texas Instuments AN/DSQ-58 z anteną o polaryzacji fazowej radiowysokościomierza firmy Honeywell AN/APN-194. W czasie lotu w kierunku celu działa początkowo układ nawigacji bezwładnościowej wspomagany radiowysokościomierzem utrzymującym pocisk na wysokości 10 m. Około 20 km przed celem włącza się radiolokator PR-53/DSQ, pracujący w paśmie J, a dane z niego przekazywane są do komputera , który aktywnie naprowadza rakietę na cel. Głowica bojowa 221,6 kg materiału wybuchowego (RGM 227 kg., UGM 230 kg.) i posiada zapalnik czasowy, inicjujący wybuch wewnątrz atakowanego obiektu.
Wyrzutnie nawodne to wyrzutnie rurowe Mk 140/Mk 141( zblokowane po dwie lub cztery sztuki), Mk 112 lub Mk 11 / Mk 13. Pociski odpalane spod wody wystrzeliwane są ze standardowych wyrzutni torpedowych kal. 21 w specjalnej kapsule, która po wynurzeniu rozpada się i wtedy rozpoczyna pracę silnik turboodrzutowy rakiety. Na powierzchnię wody rakietę UGM wynosi silnik startowy.

Zastosowanie bojowe
Swój chrzest bojowy Harpoon przeszedł w 1986 r. w Zatoce Sidra u wybrzeży Libii, kiedy 24 marca dwie rakiety zniszczyły libijski kuter rakietowy "Ean zaquit" (t. Combattante II G), a nazajutrz - ponownie dwiema rakietami zatopiono kuter "Waheed" (t. 1234E). Uszkodzono też kuter "Ean Mara".
Następne użycie bojowe tych rakiet miało miejsce 18 IV 1988 r. Tym razem pociski zostały wystrzelone z samolotów i z okrętów i zatopiły irańską fregatę "Sahand" i kuter "Joshan".
W roku 1995 rakiety Harpoon znajdowały się na uzbrojeniu 21 marynarek świata w ilości ok. 6 tysięcy.



Dane taktyczno-techniczne dla AGM-84C:
długość [m]- 3,89
średnica [mm]- 343
rozpiętość skrzydeł [m]- 0,914
masa startowa [kg]- 505
głowica [kg]- 221 DESTEX
HE penetrująca
prędkość lotu [km/h]- 855
Zasięg max. [km]- 90
napęd- turboodrzutowy
naprowadzanie- INS/AR