IL 2m był samolotem szturmowym, mającym wspierać wojska naziemne w trakcie ataku, można z przymróżeniem oka porównać go do dzisiejszegoWarthog-a OA-10A, którego głównym celem jest zwalczanie wozów pancernych i zgrupowań piechoty.
Wracając do historii, w roku 1938 biuro konstrukcyjne Siergieja Iliuszyna dostało zlecenie zaprojektowania samolotu szturmowego, który cechowałby się mocnym opancerzeniem. Na początku 1939 roku powstała makieta samolotu a pod koniec tego roku istniały już dwa prototypy o oznaczeniach CKB-55 nr 1 oraz CKB-55 nr 2. Jednostką napędową był silnik rzędowy AM-35 o mocy 1320KM. Przednią cześć kadłuba chroniona była pancerzem o grubości od 4 do 7 mm. Załogę stanowili: pilot oraz strzelec - radiotelegrafista. Samoloty te oblatano 2 X 39r. I 30 XII 39r. Podczas tych prób wyszły mankamenty prototypów - szybko przegrzewał się silnik podczas startu i wznoszenia. W prototypie CKB-55 nr 2 zwiększono powierzchnie chłodnicy płynu a chłodnice oleju przesunięto pod pancerny kadłub. CKB-55 odbywał próby państwowe od 1 IV do 19 IV 1940r. Otrzymał on oznaczenie BSz-2. Samolot ten nie uzyskał dobrej opinii. Uważano, że uzbrojenie strzeleckie (4 k.m. SzKAS w skrzydłach) jest zbyt słabe by zwalczać nią broń panc. Osiągi również nie spełniały (zwłaszcza prędkość maksymalną) pokładanych zamierzeń. Natomiast masa startową (4725 kg) była zbyt dużą.
Samolot by spełnić podkładane nadzieje uległ przebudowie zamieniono silnik na typ AM-38 (1600KM). Powiększono powierzchnie statecznika pionowego, środek ciężkości przesunięto do przodu. Zmieniono pancerz na grubszy i zamontowano silniejsze uzbrojenie strzeleckie. Wbrew zamysłom konstruktora zdecydowano o wybudowaniu wersji jednomiejscowej. Nowy samolot otrzymał nazwę CKB-57. Podczas oblatywania rozpoczętego 12 X 1940r. stwierdzono poprawę osiągów. Przedłużające się próby, oblatywania i przygotowania do produkcji seryjnej zmusiły interwencje konstruktora u Stalina, który nakazał zakończenie prób i przyspieszenie produkcji seryjnej.
Wzorem dla samolotów produkowanych seryjnie miał być prototyp CKB-55. Silnik w tym modelu został obniżony w celu poprawy widoczności, za fotelem pilota umieszczono szkło pancerne. Uzbrojeniem były 2 działka 23 mm, 2 km SzKAS i 8 podskrzydłowych zaczepów do pocisków rakietowych RS-82 lub RS-132.
Tak zmodyfikowany jednomiejscowego samolot o symbolu CKB-55P pierwszy raz oderwał się od ziemi 29 XII 1940r. Samolot ten otrzymał w styczniu 1941r. oznaczenie Ił-2. Próby państwowe zaczęły się 28 II 1941r. Pierwsze seryjne maszyny ukończono III 1941r. Pierwsze samoloty otrzymały jednostki (jako pierwszy 4.Pułk Lekkich Bombowców. Nazwę zmieniono na 4.Pułk Lotnictwa Szturmowego) w maju i czerwcu 1941r.
Bolączką Rosjan było to, że w chwili wybuchu wojny była mała ilość tych samolotów (249 szt.), które okazały się bardzo skuteczne oraz niedoświadczenie załóg, które ponosiły duże straty. Iły-2 okazałe się odporne na przestrzelenia. Poważnie uszkodzone potrafiły wrócić na rodzime lotniska.



W czasie bitwy o Moskwę zastosowano w Iłach2 zaprojektowane w 1941r. podwozie nartowe.
Pojawił się pomysł dostosowania Iła2 do silnika gwiazdowego M-82. Przerobiona maszyna nosiła oznaczeni, tak samo jak bombowiec dalekiego zasięgu - Ił-4. Od seryjnych Iłów 2 różnił go tylne stanowisko strzelca 'dzierżącego' wkm UBT 12.7mm konstrukcji Berezina. Zbudowano jedynie jeden egzemplarz tej maszyny.
Na początku roku 1942 zaczęto produkcję Iła2 z silnikiem AM-38 (zwiększono moc do 1700KM).
Doświadczenia bitewne wykazały słuszność pierwotnej idei konstruktora - zdecydowano o rozpoczęciu budowy dwumiejscowej wersji samolotu. Tylny strzelec otrzymał wkm UBT 12.7mm. Zmiana ta wpłynęła na pogorszenie się osiągów ale strata ta została odkupiona znacznym zwiększeniem bezpieczeństwa samolotu i załogi. Uzbrojeniem strzeleckim były 2 działka WJa 23mm (konstrukcja Wołkowa i Jarcewa) oraz 2km SzKAS. Nowy Ił otrzymał oznaczenie Ił-2M. Pierwsze ich bojowe użycie odbyło się 30 X 42r.
Na Froncie Stalingradzkim, w 1943r. zadebiutował Ił-2 typ 3 (Ił-2M3). Posiadał on silnik AM-38F o mocy 1750KM oraz zwiększoną masę pancerza.
Od marca 1943r. Iły zaczęto wyposażać w działka NS-37. Wersja ta powstała z myślą o zwalczaniu czołgów i spełniła swe oczekiwania - odnosił duże sukcesy w walce przeciwko czołgom. Wersja ta nazwana była Ił-2M3M. Również owocnym uzbrojeniem przeciwko broni pancernej były zrzucane w kasetach bomby kumulacyjne PTAB (1.5kg i 2.5kg (z głowicą kulminacyjną)). Samolot potrafił zabrać 200 szt. takich bomb.
Po bitwie na Łuku Kurskim zaczęto stosować na Iłach-2 po 2 działka 11-P-37 kal.37 mm z zapasem 32 sztuk amunicji na każde. Uzbrojenie to pozwoliło już na niszczenie nawet PzKpfw VI Tiger.

Ił-2 - samolot jednomiejscowy z silnikiem Mikulin AM-38 (1600 KM), uzbrojony w dwa działka SzWAK kal. 20 mm z zapasem 210 sztuk nabojów na działko i dwa karabiny maszynowe SzKAS 7,62 mm z zapasem 750 sztuk nabojów na karabin oraz bomby i rakiety RS-82 lub RS-132.

Ocena
IL 2m3 prezentował nowe podejście konstrukcyjne samolotu szturmowego. Posiadał mocną konstrukcję, odporną na intensywny ostrzał z ziemi. Siergiej Iliuszyn by zapewnić swojej konstrukcji duży udźwig oraz przyzwoite osiągi musiał maksymalnie obniżyć masę samolotu, postanowił wykorzystać opancerzenie jako integralny element nośny kadłuba.
Jak to u Ruskich i Amerykańców bywa, zaletą była prostota konstrukcji i szybkość produkcji. Zalali tym front, wypuszczając aż 36 150 maszyn.
Wady: mimo mocniejszych silników nie powrócono do pierwotnego projektu opancerzenia i znajdujący się poza pancerną częścią kadłuba tylny strzelec wciąż miał o wiele słabszą osłonę (na jednego straconego pilota przypadało siedmiu strzelców). Samolot ten nie atakował celów z lotu nurkowego (nie był bombowcem nurkującym z uwagi na brak hamulców aerodynamicznych i niezbyt dużą odporność na przeciążenia). Atak odbywał się z płytkiego nurkowania po prostej, często w formacji kilku maszyn jako atak po kręgu, dzięki czemu nieprzyjaciel był pod nieustannym ostrzałem.
Nie nadawał się do walki z myśliwcami. Można by go krótko ocenić - coś bliskiego Ju-87 Stuka, ale generalnie kicha, nie sprawdził się i była to konstrukcja nierozwojowa na tyle, że nie kontynuowano produkcji tego gniota po wojnie.


Dane techniczne
Załoga 1 lub 2 osoby
Napęd 1 silnik tłokowy, 12-cylindrowy widlasty Mikulin AM-38 lub AM-38F
Moc AM-38 - 1177 kW (1600 KM)
AM-38F - 1250 kW (1700 KM)
Wymiary
Rozpiętość 14,60 m
Długość 11,65 m
Wysokość 3,40 m
Powierzchnia nośna 38,5 m² IL 2m
Masa
Własna 4200 - 4625 kg (zal. od wersji)
Startowa 5500 - 6160 kg (zal. od wersji)
Osiągi
Prędkość maksymalna 390 - 426 km/h (zal. od wersji)
Prędkość przelotowa 275 km/h
Prędkość minimalna 136 - 140 km/h (zal. od wersji)
Prędkość wznoszenia na wysokość 5000 m:
ok. 15 min
Pułap 5500 - 6200 m (zal. od wersji)
Zasięg 685 - 740 km
Rozbieg 395 - 420 m
Dobieg 400 - 500 m
Uzbrojenie
- 2 × działko lotnicze WJa-23 kal. 23 mm
lub 2 x NS-37 kal. 37 mm
(w krawędziach natarcia skrzydeł)
- 2 × karabin maszynowy SzKAS kal. 7,62 mm
(w krawędziach natarcia skrzydeł
- 1 × ruchomy karabin maszynowy UBT kal. 12,7 mm
(w tylnej kabinie)
- 400-600 kg bomb i na podwieszeniach zewnętrznych 4 sztuki pocisków rakietowych RS-82/132 (Wersja z działkami NS-37, nie posiadała uzbrojenia bombowego i rakietowego)