W połowie wojny Rosjanie zdecydowali się na "nowy" czołg ciężki, gdyż wozy
KW nie spełniały już podstawowych kryteriów ówczesnego pola walki. W
konfrontacji z Panterą czy Tygrysem były bez większych szans. Rozpoczęte w
1943 roku prace zaowocowały powstaniem czołgu Josif Stalin. Z kilku serii
początkowych zdecydowano się wdrożyć do produkcji seryjnej czołg IS- 2.
Czołg również nie był w całości oparty na nowych elementach. Wiele
podzespołów pochodziło z KW i T - 34. Warto podkreślić, że silnik do IS - 2
to ta sama jednostka, co w T-34 czyli W-2, nieco tylko zmodyfikowany w celu
uzyskanie większej mocy
Nowy czołg ciężki posiadał potężne uzbrojenie, którym była armata D 25T
kalibru 122mm. Była to broń świetnie się spisująca w zwalczaniu umocnionych
gniazd oporu i wspieraniu ataków piechoty. Zastosowanie takiego działa
wynikało z zapotrzebowania na czołg o wszechstronnym przeznaczeniu, mogący
podjąć walkę z każdym niemieckim wozem oraz być wykorzystywanym w
charakterze pojazdu wsparcia. IS-2 był najlepiej opancerzonym czołgiem.
Osłona pancerna w najgrubszych miejscach miała 160mm, co w połączeniu z
dużym nachyleniem płyt dawało znakomitą ochronę załodze. Wprowadzenie tych
czołgów do boju było dużym zaskoczeniem dla Niemców przyzwyczajonych do
rozstrzygania pojedynków pancernych na bezpiecznych, dużych dystansach.
Dowódca jednej z kompani Tygrysów na łamach wojskowego pisma
Nachrichtenblatt der Panzertruppen pisze:
"Czołgi Josef Stalin starały się unikać walki z Tygrysami. W wielu
przypadkach angażowały się w wymianę ognia tylko na dalekich
dystansach(ponad 2000m) lub też, kiedy znajdowały się na dogodnych dla
siebie pozycjach. Po pierwszym trafieniu załogi nieprzyjacielskie starały
się natychmiast wyjść spod ognia. We wszystkich przypadkach Rosjanie starali
się nie dopuścić do tego, by sprawny czołg wpadł w nasze ręce. Różne
oddziały Tygrysów donosiły, że przód Josefa Stalina może być przebity przez
Tygrysa tylko z odległości mniejszej niż 500 m. W dodatku walka ogniowa nie
powinna być podejmowana siła mniejszą niż plutonu. Użycie pojedynczego
Tygrysa grozi jego utratą".
Guderiana stwierdził : "Z chwilą, kiedy na froncie spotykamy armaty 12,2 cm
Tygrysy nie mogą pozwalać sobie na lekceważenie zasad walki zwykłych
czołgów. Tak więc nie wolno im pokazywać się na horyzoncie celem
,,rozejrzenia się". Właśnie w takiej sytuacji trzy Tygrysy zostały trafione
pociskami 12,2 cm i zniszczone, przy czym, z wyjątkiem dwóch czołgistów,
zginęły wszystkie załogi. Wzniesienia należy przekraczać masą czołgów i to
szybkimi skokami pod osłoną ognia albo okrążać je. Legendę o
niezniszczalności Tygrysów i bezpieczeństwie ich załóg rozpowszechnioną w
wielu jednostkach należy teraz wykorzenić i rozwiać".
Zasadniczo JS - 2 zakończył pościg technologiczny za konstrukcjami
niemieckimi. Podczas operacji berlińskiej w linii znajdowało się około 700
wozów tego typu. JS - 2 stał się ostatnim seryjnie produkowanym przez Rosjan
czołgiem, który wziął udział w walkach.
Pierwsza wersja, określana jako wzór 1943, była budowana od grudnia 1943 do
lipca 1944r., ogółem powstało 995 sztuk tego modelu. Późniejsza wersja (wzór
1944) była budowana od czerwca 1944 do maja 1945r., i zbudowano 2530 czołgów
tej wersji.
Czołgi IS-2 weszły w armii radzieckiej na uzbrojenie gwardyjskich pułków
czołgów ciężkich. Zwano je także pułkami ciężkich czołgów przełamania. Były
to samodzielne jednostki bezpośrednio podporządkowane Naczelnemu Dowództwu.
Były one przez nie przydzielane, jako wzmocnienie, do poszczególnych
korpusów lub armii na czas określonej operacji bojowej. Czołgi IS-2 były
także na uzbrojeniu Ludowego Wojska Polskiego, m in. 4 pułk czołgów ciężkich
do końca lat 50-tych.
Czołg produkowany był z myślą o ewentualnym konflikcie z pozostałymi
Aliantami.
Ocena
Czołg wyróżniał się odpornością na ostrzał i prostotę konstrukcji. Jego
odlewana wieżyczka, skracała proces produkcyjny za cenę nieznacznego spadku
wytrzymałości, w porównaniu z pancerzem spawanym. Czołg był kwintesencją
komunizmu, prosty i szybki w produkcji, a zarazem technologicznie prymitywny
i tani.
Główną wadą była armata i jej niska szybkostrzelność wynikająca z
zastosowania amunicji rozdzielnego ładowania., oraz mała ilość pocisków 28
sztuk, umiejscowienie kaem-u z tyłu oraz słaby silnik; saperzy musieli
często im pomagać wyjechać z bagien czy moczarów, ponadto za mały zasięg i
prędkość.

Dane techniczne
załoga 4 żołnierzy
Silnik silnik wysokoprężny 4-suwowy, 12-cylindrowy, W-2-IS.
Moc 520 KM
Transmisja mechaniczna
Moc jedn. 11,3 KM/t
Nacisk jedn. 0,82 kg/cm²
Wymiary
Długość maks. 990 cm
Długość kadłuba 677 cm
Szer 309 cm Wys 273 cm Prześwit 42 cm
Masa bojowa 46 t
Poj. zb. paliwa 520 l, dodatkowe – 300 l
Typ pancerza spawany z płyt walcowanych i elementów odlewanych
Grubość pancerza 20 – 160 mm
prędkość maksymalna do 37km/h
Uzbrojenie
Artyleryjskie armata D-25T wz. 1943 kal. 122 mm
Strzeleckie 1 wkm DSzK kal. 12,7 mm i 3 kmy DT kal. 7,62 mm