Czołg KW-2 powstał na podstawie nowego typu czołgu ciężkiego KW-1,
opracowanego w 1939 w Leningradzkich Zakładach Kirowskich (LKZ). Oznaczenie
KW otrzymał na cześć ludowego komisarza obrony Klimenta Woroszyłowa.
Prototypowy czołg KW-1 testowany był bojowo w wojnie radziecko-fińskiej
(wojnie zimowej), w walkach na Przesmyku Karelskim w grudniu 1939. Okazało
się jednak, że stanowiąca uzbrojenie czołgu armata L-11 kalibru 76,2 mm była
niewystarczająca do niszczenia drewnianych i żelazobetonowych schronów i
umocnień fińskich. Zakłady LKZ otrzymały w szybkim tempie polecenie
opracowania wersji czołgu KW z armatą większego kalibru. Zdecydowano się na
bezprecedensowe posunięcie w postaci zamontowania w czołgu w obrotowej wieży
zmodyfikowanej haubicy M-10S kaliber 152 mm, rozwiniętej z haubicy holowanej
wz.1938.
KW 2 był czołgiem z najcięższym uzbrojeniem artyleryjskim na świecie w
momencie jego powstania.
Nowy wariant czołgu odróżniał się od standardowego KW wysoką wieżą o dużych
rozmiarach, mieszczącą nowe uzbrojenie. Opracowano go w szybkim tempie już w
końcu stycznia. Czołg ten z racji potężnego uzbrojenia nazwany były
nieoficjalnie "drednot". Próby czołgu i uzbrojenia wypadły pomyślnie i
zdecydowano o budowie kilku sztuk serii informacyjnej czołgów "KW z dużą
wieżą", jak wówczas był jeszcze oznaczany.
Dwa lub trzy czołgi serii informacyjnej zostały wysłane od razu w marcu, bez
przeprowadzenia prób państwowych, na front kończącej się wojny z Finlandią.
Ich uzbrojenie pokazało tam swoją wartość w walce z umocnieniami, a pancerz
czołgu udowodnił praktyczną nieprzebijalność przez większość dział. Po
zakończeniu wojny, 28 maja 1940 Rada Komisarzy Ludowych podjęła uchwałę o
produkcji czołgów KW-1 i KW-2. Dopiero wówczas przeprowadzono próby
państwowe czołgów. Mimo wad mechanicznych, czołg został skierowany do
produkcji seryjnej.
Czołgi KW-2 zasadniczej serii produkcyjnej odróżniały się od prototypów i
czołgów pierwszej serii konstrukcją wieży: w pierwszej serii miała ona
skośną przednią ścianę, w zasadniczej serii wszystkie ściany wieży były
prostopadłe. Do ataku Niemiec na ZSRR zbudowano 202 czołgów KW-2. Seryjne
KW-2 zaczęły wchodzić na uzbrojenie Armii Czerwonej pod koniec 1940.
Z powodu niewielkiej liczby, używane były najczęściej w dowództwach korpusów
zmechanizowanych. Czołgi te spełniały rolę czołgów wsparcia, analogiczną do
nie używanych jeszcze wówczas ciężkich dział samobieżnych.
Ocena
Atutem czołgu było potężne działo, strzelające pociskami o masie 40-52 kg,
przeciwpancernymi, przeciwbetonowymi i odłamkowo-burzącymi. Trafienie
pociskiem 152 mm niszczyło każdy niemiecki czołg tego okresu. Ponadto,
pancerz KW-2, podobnie jak KW-1, sprawiał niemieckim działom duże trudności.
Czołg był praktycznie niewrażliwy na ostrzał z dział kalibrów 37 mm i 50 mm
oraz krótkolufowych 75 mm, do czasu wprowadzenia przez Niemców nowszej
amunicji. Jedynym działem, które mogło w miarę skutecznie zwalczać czołgi KW
była armata przeciwlotnicza 8,8 cm Flak 18.
Wady to przede wszystkim sylwetka, zbyt widoczna, ponadto mała ilość
amunicji w którą można było zaopatrzyć czołg, co automatycznie przekładało
się na jego mobilność. Poza tym czołgi były trapione przez liczne usterki,
m.in. niską prędkość i małą trwałość, awaryjność podzespołów przeniesienia
napędu i zawieszenia. Zwłaszcza słabym elementem była niedopracowana
skrzynia biegów. Prędkość obrotu wieży i naprowadzania uzbrojenia była
niewielka. Występowały też trudności z obrotem ciężkiej wieży, która mogła
się obracać pod warunkiem, iż czołg znajdował się na płaskim, poziomym
terenie. Dlatego po 1942 już tylko niewielka liczba czołgów KW-2 służyła na
froncie, po czym zaprzestano jego produkcji.
Dane techniczne
Załoga: 6 ludzi -kierowca i strzelec-radiotelegrafista w przedziale
kierowania, dowódca, celowniczy i dwóch amunicyjnych w wieży,
Silnik diesla W-2K, widlasty, 12 cylindrowy, o mocy nominalnej 550 KM,
Uzbrojenie: armata czołgowa M-10S wz.1940 adaptowana z haubicy
dodatkowe uzbrojenie: 3 karabiny maszynowe DT kaliber 7,62mm: jeden
sprzężony z armatą, jeden ruchomy w przedniej płycie kadłuba po lewej
stronie, obsługiwany przez strzelca i jeden ruchomy w tylnej ścianie wieży.
masa: 52 000 kg
długość całkowita: 680 cm
długość kadłuba: 675 cm
szerokość: 332 cm
wysokość: 328 cm
prześwit: 43 cm
prędkość maksymalna: 32 km/h
zasięg: 225 km po drodze, 150 km w terenie.