Leopard 2 - niemiecki czołg podstawowy opracowany w latach 70. XX wieku, wszedł do służby w 1979, zastępując wcześniejszy czołg Leopard 1. Jego różne wersje służą w armii niemieckiej oraz 10 innych krajach. Pierwszy czołg III generacji

Wersje rozwojowe czołgu można podzielić na dwie grupy: wersje aż do A4 z pionowym opancerzeniem wieży oraz A5 i nowsze, z silnie nachylonym opancerzeniem wieży.

Uzbrojenie czołgu Leopard 2 stanowi gładkolufowa armata 120 mm Rh-M-120 o lufie długości 46,7 kalibra (wersje A1-A5) lub 55 kalibrów (wersje późniejsze) oraz dwa karabiny maszynowe MG3. Leopard 2A6 Charakteryzuje się przede wszystkim armatą z dłuższą lufą L/55 120mm. Z myślą o tej armacie opracowano nowy pocisk podkalibrowy z rdzeniem wolframowym DM53 (LKE II) o masie 8,35 kg, prędkości początkowej 1750 m/s i przebijalności 810mm pancerza z odległości 2000 metrów. Pociski te mogą być także używane z armat L44 o krótszej lufie, jednak wtedy ich wartość bojowa jest niższa (m.in. prędkość początkowa 1670 m/s). Czołg Leopard 2A6 otrzymał także nowy silnik pomocniczy, nową osłonę przeciwminową dna kadłuba oraz układ klimatyzacji przedziału załogowego. Masa bojowa czołgu wynosi 62 tony. Pierwszy z łącznie planowanych 225 czołgów tej wersji powstał w marcu 2001 roku. Wszystkie czołgi jakie powstaną, będą wynikiem przebudowy wozów wersji A5

Leopard 2A1

Czołg Leopard 2 zbudowany jest w najbardziej typowym układzie konstrukcyjnym stosowanym w tego typu pojazdach wojskowych. Przedział kierowania umieszczono z przodu, bojowy w środkowej części, napędowy w tylnej części pojazdu.

Załoga pojazdu składa się z czterech osób: kierowcy zajmującego stanowisko z przedniej prawej strony kadłuba, dowódcy oraz celowniczego w prawej i ładowniczego w lewej części wieży. Kierowca dysponuje pojedynczym otwieranym na prawo włazem wraz z trzema peryskopami obserwacyjnymi. Środkowy peryskop może być zmieniony na nocne pasywne urządzenie obserwacyjne PERI D53. Pod siedzeniem kierowcy znajduje się właz ewakuacyjny. Dowódca czołgu oraz ładowniczy także dysponują pojedynczymi otwieranymi do przodu włazami. Dowódca dysponuje optycznym, panoramicznym, stabilizowanym przyrządem obserwacyjnym PERI-R-17 o dwóch powiększeniach: x2 i x8. Przyrząd obraca się o 360 stopni w poziomie i od - 13 do + 20 stopni w pionie. Dodatkowo wokół włazu dowódcy umieszczono sześć peryskopów obejmujących obszar po 80 stopni w poziomie i 15 stopni w pionie każdy. Głównym przyrządem do prowadzenia ognia, a także wspomagającego obserwację jest stabilizowany celownik optyczny EMES 15 produkcji zakładów Krupp-Atlas-Elektronik. Przyrząd posiada dwa okulary (celowniczego i dowódcy) pokazujące jednakowy obraz. EMES-15 sprzężony jest z dalmierzem laserowym CE 628 (firmy Eltro) oraz termowizorem WBG-X (firmy Zeiss). Dalmierz jak i termowizor umieszczone zostały w przednim prawym rogu wieży chronione przez zamykane metalowe pokrywy. Należy dodać, iż pierwsze 200 czołgów Leopard 2A1 (określane także jako A0) nie posiadało początkowo termowizora, w jego miejsce montowano znany z Leoparda 1 wzmacniacz światła szczątkowego (noktowizor) PZB200. EMES 15 charakteryzuje się powiększeniem kanału dziennego x12 przy polu widzenia 5 stopni, oraz powiększeniem kanału nocnego (termowizor) x12 lub x4. W dolnej części okularu celownika EMES 15 wyświetlana jest odległość zmierzona przez dalmierz (do 9990 metrów z dokładnością 10 metrów) a także dane o zastosowanym rodzaju amunicji i gotowości armaty do oddania strzału. Po za wprowadzeniem do analogowego przelicznika balistycznego wysokości nad poziomem morza i temperaturą powietrza oraz amunicji pozostałe dane niezbędne do otwarcia skutecznego ognia (m.in. rodzaj amunicji, dane z żyroskopów, dane z dalmierza, miernik prędkości wiatru) wprowadzane są automatycznie. Cały system jest na bieżąco kontrolowany przez zintegrowany układ diagnostyczny. W sytuacjach awaryjnych celowniczemu służy celownik teleskopowy Leitz FERO-Z18 o powiększeniu x8 i kącie widzenia 10 stopni. Decyzje podejmowane przez dowódcę czołgu są nadrzędne wobec komend celowniczego, w tej sytuacji jego sterowanie jest wyłączone. Podczas działań dowódca za pomocą tylko prawej dłoni umieszczonej na pulpicie steruje przyrządem PERI-R-17, dalmierzem laserowym, nakierowuje armatę na cel oraz w razie potrzeby prowadzi ogień. Jednak najczęściej jego rola sprowadza się do wyszukania celu, nakierowania na cel armaty i wskazania położenia celu celowniczemu. Dalsze działania związane ze zniszczeniem przeciwnika prowadzi celowniczy, a w tym czasie dowódca za pomocą PERI-R-17 poszukuje kolejnego celu dla armaty (tzw. zasada hunter-killer). Zmiany w podziale zadań pomiędzy celowniczym a dowódcą czołgu mogą wystąpić w nocy lub trudnych warunkach atmosferycznych, gdy tylko jeden z nich może mieć skuteczny środek do obserwacji i celowania- termowizor. Po obu stronach wieży umieszczono początkowo po 4 wyrzutnie granatów dymnych (potem ilość zwiększono do łącznie 16 wyrzutni) kalibru 76mm firmy Wegmann. Są one elektrycznie odpalane pojedynczo lub w salwach po cztery sztuki. Co charakterystyczne dla pierwszej serii wersji A1 na dachu wieży zamontowano na pionowym maszcie czujnik do pomiaru prędkości wiatru. Do utrzymania łączności służą dwie radiostacje typu SEM25/SEM35.

Uzbrojeniem podstawowym czołgu od początku była 120mm armata gładkolufowa Rh-M-120 firmy Rheinmetall umieszczona w wieży i wyposażona w osłonę termiczną oraz przedmuchiwacz. Masa całkowita kompleksu składającego się z lufy długości 530cm, bloku komory zamkowej, zamka, osłony termicznej i przedmuchiwacza wynosi 3100 kg. Długość odrzutu armaty wynosi 340mm i maksymalnej sile odrzutu około 650kN. W płaszczyźnie pionowej armata jest naprowadzana w zakresie od - 9 do + 20 stopni. Armata jest stabilizowana w obu płaszczyznach (i naprowadzana) za pomocą układów elektrohydraulicznych (WNA-H22) względem określonego punktu w przestrzeni. Błąd układu stabilizacji nie przekracza 0,15-0,2 mrad (15-20cm na 1000 metrów) w pionie i 0,3-0,4 mrad w płaszczyźnie poziomej. Łącznie w czołgu przewożone są 42 sztuki amunicji, 27 z nich znajduje się w regale amunicyjnym obok kierowcy a pozostałe 15 sztuk w opancerzonej niszy z tyłu wieży. Szybkostrzelność praktyczna wynosi około 9 strzałów na minutę. Początkowo stosowano wyłącznie pociski kumulacyjne DM-12 lub podkalibrowe z rdzeniem z zubożonego uranu DM-13. W późniejszym okresie wprowadzono dodatkowe typy: podkalibrowy z rdzeniem wolframowym DM-23, podkalibrowe z dłuższym rdzeniem DM-33 i odłamkowy z zapalnikiem zbliżeniowym. Wymienione pociski charakteryzują się następującymi właściwościami: - DM-13: masa pocisku-7,1 kg, prędkość początkowa- 1650m/s, przebijalność- 230mm z 2200m, - DM-33: masa pocisku-7,3 kg, prędkość początkowa- 1650m/s, przebijalność- 470mm z 2000m. Dodatkowe uzbrojenie czołgu stanowią dwa karabiny maszynowe MG3 kalibru 7,62mm z zapasem 4750 naboi. Jeden z nich jest zamontowany na wieży, przeważnie przy włazie ładowniczego (istnieje możliwość montażu przy włazie dowódcy), drugi jest sprzężony z armatą i obsługiwany z pulpitu celowniczego.



Czołg napędzany jest za pomocą 12 cylindrowego, chłodzonego cieczą, wielopaliwowego silnika o zapłonie samoczynnym typu MTU MB 873 Ka-501. Jego pojemność to 47,6 litra, moc 1500 KM (1100kW) przy 2600 obr./min. W silniku zastosowano dwie turbosprężarki i chłodnice sprężonego powietrza. Silnik wraz z hydrokinetyczną planetarną przekładnią HSWL-354 (o czterech przełożeniach do przodu i dwóch do tyłu) tworzy jednolity zespół napędowy (tzw. power-pack) wymienialny w przeciągu 15 minut. Łączna pojemność czterech zbiorników paliwa to 1160 litrów, co przy zużyciu około 250 litrów na 100 km drogi utwardzonej pozwala na przejazd około 500km. Zużycie paliwa w terenie może wynieść do 500 litrów na 100km. Układ napędowy umożliwia uzyskanie na drodze prędkości do 72km/h oraz 32 km/h ze startu zatrzymanego w czasie 6 sekund.
Układ jezdny czołgu Leopard 2 stanowi siedem par kół jezdnych wyposażonych w amortyzatory i ograniczniki ugięć zawieszenia. Ograniczniki ugięć montowane są przy pierwszej, drugiej, trzeciej, szóstej i siódmej parze kół nośnych. Górna krawędź gąsienic opiera się na czterech rolkach podtrzymujących (łącznie osiem sztuk).Gąsienice posiadają montowane do zewnętrznej strony nakładki gumowe zwiększające przyczepność oraz chroniące drogi publiczne przed uszkodzeniem.
Kadłub oraz wieżę wykonano z płyt spawanych. Opancerzenie wykonano z elementów ceramicznych, zatopionych w modułach ze stopów lekkich oraz warstwy z tworzyw sztucznych rozdzielonej przegrodami w kształcie plastrów miodu. Całość z obu stron osłonięta jest za pomocą stalowych płyt. Ocenia się, że czołgi wersji A1 do A3 posiadają opancerzenie odporne: - pociski podkalibrowe: wieża 570-630mm, przód kadłuba 350mm, - pociski kumulacyjne: wieża 810-1100mm, przód kadłuba 520mm.
Czołg Leopard 2A1 posiadał system ochrony przeciwpożarowej złożony z czterech 9 kg butli ze środkiem przeciwogniowym, odpalany automatycznie lub ręcznie. Pojazd posiadał także system ochrony przed bronią masowego rażenia.

Pierwsza zamówiona seria czołgów Leopard 2 liczyła 380 wozów, 209 powstało w zakładach Krauss-Maffei (10001-10210), pozostałe 171 w zakładach MaK Wegmann (20001-20172). Pierwsze cztery z sześciu dostarczonych w 1979 roku pojazdów, przekazanych zostało 25 października 1979 roku pierwszemu wojskowemu użytkownikowi, Szkole Pancernej w Munster. W 1980 roku dostarczono 100, w 1981 kolejne 229 sztuk, a pozostałe w 1982 roku. Pierwsze jednostki przezbrojone w czołgi Leopard 2 to pododdziały 1 Korpusu Armijnego (1 i 3 DPanc) użytkujące do tej pory Leopardy 1.
Druga partia wozów Leopard 2A1 została wyprodukowana pomiędzy marcem 1982 roku a listopadem 1983 roku. Łącznie liczyła 450 wozów, z tego w zakładach Krauss-Maffei powstało 248 (10211-10458), a Wegmann 202 sztuki (20173-20347). W wyniku pierwszych doświadczeń eksploatacyjnych w pododdziałach Bundeswehry, oraz ciągle trwających prac konstrukcyjnych dokonano kilku modyfikacji w stosunku do pierwszej partii. Wszystkie wozy otrzymały już docelowy termowizor dla systemu EMES 15, zabudowano nowe uchwyty dla amunicji armatniej, wzmocniono ochronę wnętrza wieży przed zniszczeniem przewożonej w niszy amunicji, podwyższono o 5cm podstawę panoramicznego peryskopu dowódcy, wyeliminowano pionowy maszt na wieży z czujnikiem pomiaru wiatru, dla ułatwienia kontaktu ze światem zewnętrznym w tylnej części wieży zamontowano zewnętrzne gniazdo dla telefonu wewnętrznego.

Trzecia seria pojazdów wyprodukowanych pomiędzy listopadem 1983 a listopadem 1984 roku liczyła 300 sztuk, 165 zbudował Krauss-Maffei (10459-10623) i 135 Wegmann (20375-20509). Czołgi tej partii miały niewielkie zmiany w stosunku do poprzedniej, m.in. powiększono płytkę ochronną na maszcie systemu ochrony przed bronią masowego rażenia.
W latach 1984-87 przeprowadzono modernizację wyprodukowanych w pierwszej partii czołgów wersji A2 wymieniając przede wszystkim noktowizor PZB200 na termowizor, przeprowadzono także pozostałe modyfikacje jakie dotknęły partię drugą i trzecią.

Leopard 2A3
Czwarta partia nowo powstałych czołgów Leopard 2 również liczyła 300 pojazdów, pomiędzy grudniem 1984 a grudniem 1985 w zakładach Krauss-Maffei powstało 165 wozów (10624-10788) i 135 w Wegmann (20510-20644). Pojazdy otrzymały po dwie nowe radiostacje typu SEM80/90 z charakterystycznymi krótszymi antenami, zmodernizowano także układ wydechowy co pozwoliło na wyciszenie pracy silnika, natomiast celowniczy otrzymał specjalną podporę klatki piersiowej co ułatwiało jego pracę szczególnie podczas ruchu pojazdu. Czołgi otrzymały nowe malowanie w kolorach: czerń, brąz i zieleń.

Leopard 2A4
Pomiędzy grudniem 1985 a marcem 1987 powstała piąta partia. Z łącznej liczby 370 wozów zakłady Krauss-Maffei zbudowały 190 (10789-10979), zakłady Wegmann 180 sztuk (20645-20825). Piąta seria otrzymała nowe cyfrowe przeliczniki balistyczne FLT2 w miejsce dotychczas stosowanych analogowych, w przedziałach załogi zamontowano układ przeciwwybuchowy firmy Deugra, zmianie uległo położenie pierwszej i trzeciej rolki podtrzymującej gąsienice.

Początkowo zaplanowano powstanie pięciu serii produkcyjnych, jednak już w czerwcu 1987 roku postanowiono zamówić kolejną, liczącą 150 pojazdów partię. Pomiędzy styczniem 1988 a majem 1989 roku, 83 z nich powstało w zakładach Krauss-Maffei (10980-11062), pozostałe 67 sztuk w Wegmann (20826-20892). Czołgi tej wersji w porównaniu do poprzedników otrzymały nowe akumulatory, nowe gąsienice typu Diehl 570FT. W wyniku wprowadzenia nowych technologii przy produkcji płyt pancernych opancerzenia wzrosła odporność czołgu na pociski: - podkalibrowe: wieża 590-690mm, przód kadłuba 600mm, - kumulacyjne: wieża 810-1290mm, przód kadłuba 710mm. Pomiędzy majem 1989 a kwietniem 1990 powstała kolejna seria, siódma licząca 100 wozów. Zakłady Krauss-Maffei zgodnie z zapoczątkowanym w latach 70-tych podziałem produkcji zbudowały 55 sztuk (11063-11117), Wegmann 45 sztuk (20893-20937). Czołgi te są identyczne jak szósta partia. Ostatnia, ósma partia Leopardów 2 dla Bundeswehry, powstała pomiędzy styczniem 1991 a marcem 1992 w liczbie 75 czołgów, 41 w Krauss-Maffei (11118-11158) i 34 w Wegmann. Ostatni czołg Leopard 2 został przekazany 8 górskiemu batalionowi czołgów 19 marca 1992 roku na uroczystości w Monachium. W latach 80-tych XX wieku do uzbrojenia czołgów Leopard 2 wprowadzono nową amunicję armatnią, był to m.in. podkalibrowy pocisk DM 43 (rdzeń wolframowy) o masie 7,2kg, prędkości początkowej 1740m/s i przebijalności 560mm stali na odległość 2000 metrów.



Dane taktyczno- techniczne wersji A4:
•długość (z lufą): 9,67m,
•długość kadłuba: 7,72m,
•szerokość z ekranami przeciwkumulacyjnymi: 3,7m,
•wysokość do stropu wieży: 2,48m,
•wysokość całkowita: 2,76m,
•prześwit: 0,49m,
•masa bojowa: 55150 kg,
•masa własna: 52000 kg,
•masa wieży: 16000 kg,
•długość gąsienic: 2,78m,
•nacisk na grunt: 0,83kg/cm kw.,
•maksymalna szerokość rowu: 3m,
•maksymalna wysokość przeszkody: 1,1m,
•wzniesienia: 60 stopni.