M 14

Karabin M-14 jest pochodną programu majcego na celu unowocześnienie Armii USA. Jego celem było wprowadzenie jednego modelu broni będącego w stanie zastąpić kb M1 Garand, kbk M1 Carabine a także rkm BAR, w celu ułatwienia logistyki przez zastosowanie jednego typu naboju i jednego typu broni. Zadanie to było nie mozliwe do spełnienia, jednak zapoczątkowany program wydał już na świat kilka modeli. Były to przeważnie głębokie modyfikacje karabinu M1 Garanda mające na celu zlikwidować jego wady, m.in. zbyt małą pojemność magazynka i co z tym zwiazane szybkostrzelność.

Pierwszą modyfikacją autorstwa J.C. Garanda był powstały w 1944r. karabin T-20 będący modelem M1 z 20 nabojowym, wymiennym magazynkiem erkaemu BAR. W późniejszym czasie model przeprojektowano na nabój .300 Light Rifle będący skróconą wersją najpowszechniejszego naboju karabinowego w USA: .30-60 - był on za ciężki i nie pozwalał na przenoszenie w tak duzych ilościach przez pojedynczego żołnierza. Następnie nabój .300 LR przeprojektowano do kalibru .308 i jako .308 NATO (7,62x51mm NATO - T65E3) został on wprowadzony na uzbrojenie U.S. Army. W tym okresie nabój pośredni nie był rozwarzany przez Depertament Obrony USA. Modyfikacjami dostosowanymi do nowego naboju były M-31 J.C. Garanda, T-25 Earle'a M. Harvey'a oraz T-28 Cyrila A. Moore'a. W 1949r. modele dopuszczono do prób ale wszystkie zostały odrzucone w tym model T-47 będący przeprojektowanym kb T-25.
Prowadzone w 1950r. próby nad modelami FN FAL oraz EM2 ( kalibru 7 x 43 mm Mk1Z) nie powiodły się z braku zainteresowania U.S. Army amunicją pośrednią. W między czasie powstał model T-37 czyli T-31 przystosowany do amunicji T65E3. Następnie karabin T-37 ulepszono - powstał model T-44. Stanął on następnie do prób z kb T-48 (FN FAL na nabój T65E3). Egzemplarze miały bardzo zbliżone osiągi, ale w zwycięzcą został amerykański T-44, gdyż był nieznacznie lżejszy, jego konstrukcja była zblizona do kb M1 Garand, a przede wszystkim był krajowym amerykańskim produktem. Nową broń zaakceptowano w wersjach T-44E4 (M-14) i T-44E5 (M-15). Model M-15 był karabinem o dłuższej lufie mającym pełnić funkcje rkm-u jednakże nigdy nie wszedł do szerszej produkcji. Został zastąpiony rkm M-14A1.

Nową broń wprowadzono do służby w 1957r. jako kb M-14. Pierwsze modele wyprodukowano w 1958r., a na wyposażenie wprowadzono w 1959r. do dywizji spadochronowej "101st Airborne Division". Była ona jedyną posiadającą na uzbrojeniu M-14 do 1961r.
Służbę liniową karabin rozpoczął wraz z rozpoczęciem wojny w Wietnamie. Szybko ujawniły się poważne wady tej broni. Drewniana obsada i kolba szybko nasiąkały w wilgotnym, podwzroynikowym klimacie Południowego Wietnamu. Wpływało to ujemnie na celność, dlatego też wprowadzono kolby kompozytowe, ale nigdy nie zostały użyte w linii gdyż w momencie ich wprowadzania do służby wchodził kbk M-16. Inną wadą karabinu była zbyt duża ługość i waga amunicji - podobnie jak w M1 Garand, oraz niemozliwe prowadzenie ognia seriami. Zbyt duży odrzut naboju karabinowego spowodował, że w końcu słuzby M14 końcowe modele wyposarzano tylko w mozliwość strzelania ogniem pojedynczym - w celu zmniejszenia marnotrawstwa amunicji. W związku z powyższymi wadami w 1966r. do służby wprowadzono 5,56mm karabinek Armalite AR-15 konstruktora E. Stonera (w wojskowej nomenklaturze M16A1). Broń zasilana była nabojem pośrednim przez co była łatwiejsza do opanowania w ogniu pojedynczym, zmanijszyła się jej waga, długość jak i powiększyła liczba amunicji przenoszonej przez pojedynczego żołnierza. W 1963r. Produkcję zaprzestano a do 1968r. Wszystkie egzemplarze zastąpiono M16. Mimo to karabin M-14 był wciąż chętnie urzywany przez żołnierzy, gdyż posiadał większą energie obalająca, zasięg oraz był celniejszy. Ogółem zakłady w Spriengfiled, H&R, Winchester oraz Thompson wyprodukowały 1 380 000 egz.
7,62mm kb M-14 słuzy jednak do dzisiaj. Część modeli bazowych przebudowano w kb M-21 - wersję parasnajperską używaną w U.S.M.C. Broń brała udział w opreacjach w Wietnamie, Somalii, Mogadiszu, Afganistanie i Iraku. Jest nadal wykozystywana przez policję i U.S. Navy. Broń służy również jako broń paradno-reprezentacyjna.

Opis działania

Karabin działa na zasadzie odprowadzenia gazów prochowych przez boczny otwór w lufie. Rura gazawa oraz tłok o skoku 37mm znajduje się pod lufą. System wyposażono w samoregulującu regulator gazów zasilających mechanizmy broni. Zamek ryglowany przez obrót - rygle symetrycznie po obu stronach czoła zamka wchodzące we wgłębienia w ścianach komory zamkowej. Zamek połączony z suwadłem rolką, zatrzymywany w skrajnym, tylnym połorzeniu poprzez występ na lewej scianie komory zamkowej. Przełącznik rodzaju ognia po prawej stronie komory zamkowej z mozliwością demontarzu. Bezpiecznik przed spustem, umieszczony w kabłąku spustowym. Przyżądy celownicze typu otwartego (muszka i przeziernik).

Broń zasilana z 20 nabojowych, dwurzędowych magazynków pudłekowych. Na koncu lufy urządzenie wylotowe pełniace rolę tłumika płomienia.

Dane taktyczno-techniczne:
• Kaliber: 7,62mm
• Nabój: 7,62x51mm NATO (.308 NATO)
• Długość całkowita: 1129 mm
• Długość lufy: 559 mm
• Waga załadowanego: 5,1 kg
• Waga rozładowanego: 4,1 kg
• Szybkostrzelność teoretyczna: 700 - 750 strz./min
• Prędkość wylotowa pocisku: 853 m/s
• Energia wylkotowa pocisku: 2890-3430 J
• Max. cuśnienie w lufie: ok. 282 MPa
• Zasieg skuteczny: 460 m

Wersje prototypowe:
• 30-60 kb T20 - M1 Garand wyposarzony w 20 nabojowy magazynek z karabinu BAR.
• 30 LR T25 - wersja zaprojektowana przez Earle Harvey'a
• 30 LR T31 - wersja J.C. Garanda
• T37 i T44 - ulepszone wersje na nabój T65E3, ostatmnia wprowadzona do produkcji.

Modyfikacje kb M14:
•M14 - wersja standardowa
•M14E1 - wersja testowa z różnymi rodzająmi kolb i osad mająca na celu poprawić zdolności do poruszania się z karabinem
•M14K - wersja prototypowa wyposażona w system gazowy od ukm M60
•M14A1/M14E2 - wersja z mozliwością prowadzenia ognia ciągłego, z chwytem pistolewtowym zamiast klasycznego oraz przednim chwytem składanym. Wyposażona w dwójnóg.
•M15 - wersja pełniąca rolę rkm. Wyposażona w cięższą lufę.
•M21 - karabin parasnajperski wyposażony w lunetę zmodyfikowany z wyselekcjonowanych egzemplarzy bazowych o lepszych właściwościach niż reszta modeli.
•M14 SMUD - wersja uzywana przez saperów do rozbrajania min oraz ładunków wybuchowych.
•TCI M89SR - wersja wyborowa przebudowana w Izraelu do układu bullpup .