Pistolet maszynowy Thompson, znany także jako Tommy gun –
amerykański pistolet maszynowy produkowany przez firmę Auto-Ordnance,
rozsławiony w czasach prohibicji w Stanach Zjednoczonych, kiedy bardzo często
„występował” w filmach jako broń zarówno gangsterów, jak i policji. Szczególnie
popularny wśród żołnierzy USA podczas II wojny światowej.
Historia
W Stanach Zjednoczonych Thompson był początkowo używany przez siły porządkowe,
przede wszystkim przez FBI aż do 1976, kiedy został wycofany ze służby.
Wszystkie Thompsony będące własnością rządu amerykańskiego zostały zniszczone z
wyjątkiem kilku egzemplarzy muzealnych.
Obecnie oryginalny i sprawny model z 1928 kosztuje około 15 000 $. Łącznie
wyprodukowano około 1,7 mln sztuk tej broni, z czego 1 387 134 egzemplarzy
uproszczonego modelu M1 używanego w czasie II wojny światowej.
Wersje
M1921 – pierwszy model produkcyjny, bardzo dobrze wykończony, części drewniane
były wykonane ze szlachetnych odmian drewna.
M1927 – samopowtarzalna odmiana M1921, strzelająca wyłącznie ogniem pojedynczym.
M1928 – krótsza odmiana M1921, najbardziej znana wersja pistoletu maszynowego
Thompsona, pojawiająca się w wielu filmach. W latach 30. weszła na wyposażenie
US Navy i Marines. W momencie wybuchu II wojny światowej wielkie zamówienia z
Wielkiej Brytanii i Francji uratowały producenta przed bankructwem.
M1928A1 – model, który wszedł do produkcji tuż przed japońskim atakiem na Pearl
Harbor. Zmiany polegały przede wszystkim na zastąpieniu przedniego chwytu łożem
oraz na uproszczeniu konstrukcji. Ta wersja była znacznie tańsza w produkcji.
Mogła używać magazynków pudełkowych z 20 lub 30 nabojami lub bębnowych z 50 lub
100 nabojami, choć w praktyce okazało się, że korzystanie z magazynków bębnowych
prowadziło do częstych zacięć.
M-1 – jeszcze bardziej uproszczona wersja tego pistoletu maszynowego. Zamek
półswobodny zastąpiono w nim zamkiem swobodnym. Z lufy zniknęły
charakterystyczne żebra poprawiające chłodzenie, a rękojeść napinania zamka
przeniesiono na prawy bok komory zamkowej. Wersja M1 mogła być zasilana tylko z
magazynków pudełkowych. Weszła do służby w 1943.
Pierwszymi, którzy poznali się na możliwościach Thompsonów byli zawodowi
gangsterzy. W stanie Nowy Jork i w Chicago nie wolno było sprzedawać cywilom
jakiejkolwiek broni krótkiej, nawet małych pistolecików kalibru .22. Nie było
natomiast żadnych ograniczeń dotyczących broni długiej, tak więc Thompsonem
można było handlować na prawo i lewo, bo nie byt przeznaczony do skrytego
noszenia. Mato tego - sprzedawano go w... sklepach z artykułami sportowymi! l
tak np. na Wschodnim Wybrzeżu niektóre gangi przemytników używały tych peemów do
ochrony transportów alkoholu, zaś w Chicago popularność tej broni osiągnęła
poziom wręcz niespotykany. Pistolet maszynowy byt bronią idealną. Pistolet,
rewolwer albo obrzyn dwururki wymagał strzału z bliska, a jeśli cel zamachu miał
ochroniarzy, to dokonanie zabójstwa było ryzykowne. Peem byt prosty w obsłudze,
szybko strzelał i miał duży zasięg (o czym zawsze wspominano w reklamach
Auto-Ordnance), a jednocześnie zdolny byt przestrzelić drzwi samochodu – to było
to, czego rynek potrzebował! Potoczny język bardzo szybko przyswoił nowe nazwy -
Tommy Gun, „Skreślacz", „Fortepian z Chicago".
Dziwnym się wydaje niechęć amerykańskiego wojska i policji do pistoletów
maszynowych. Spośród służb mundurowych zalety peemów najszybciej docenili
więzienni „klawisze". Naciskom opinii publicznej ulegli też stróże prawa, pomimo
że nie mieli oni w swych szeregach zbyt wielu fachowców potrafiących docenić
nową broń. Nie jest prawdą, co możemy przeczytać gdzieniegdzie, jakoby w owym
czasie w oddziałach amerykańskiej policji posiadanie Thompsona było miarą
prestiżu. Dla zwykłego policjanta Tommy Guń byt niedostępny - służył jedynie
jako broń do tłumienia ulicznych rozruchów - np. w Nowym Jorku w latach
dwudziestych i trzydziestych ubiegłego stulecia policja wykorzystała pistolety
maszynowe jedynie kilka razy, a i wyniki tych akcji nie były zbyt optymistyczne.
W mieście problemem była szybkostrzelność i rykoszety rażące niewinnych ludzi. Z
drugiej jednak strony Thompson jako środek policyjnego przymusu miał bardzo
dobre działanie psychologiczne - uzbrojony w niego policjant pojawiający się na
ulicznej „zadymie" w większości przypadków oddziaływał wręcz magicznie!
Najbardziej popularnym modelem w największych ilościach produkowanym i
najpowszechniej używanym (szczególnie przez armię USA oraz innych aliantów, w
tym również przez Polskie Siły Zbrojne na zachodzie) był model M1, nieco
uproszczona i zubożona wersja prototypowych modeli, którego dla potrzeb armii
wyprodukowano ok.1,5 mln sztuk. Thomsona i nie tylko, skopiowali Rosjanie i
nadali mu nazwę PPS 43, popularna pepesza.
Dane techniczne
Kaliber 11,43
Nabój .45 ACP (11,43 x 23 mm)
Magazynek pudełkowy 18, 20 lub 30 nab. bębnowy 50 lub 100 nab.
Wymiary
Długość 857 mm (M1928)
813 mm (M1)
Długość lufy 267 mm (M1928)
268 mm (M1)
Długość linii celowniczej 559 mm (M1928)
536 mm (M1)
Masa
broni 4,9 kg (M1928)
4,7 kg (M1)
Inne
Prędkość pocz. pocisku 280-290 m/s
Szybkostrzelność teoretyczna 900 strz./min.
Szybkostrzelność praktyczna 600-700 strz./min.
Zasięg skuteczny 200 m