PPSz-41 (Pistolet Pulemiot Szpagina obrazca 1941 goda, broń
potocznie nazywana Pepeszą) to radziecki pistolet maszynowy skonstruowany przez
Georgija Szpagina. PPSz-41 brał udział w konkursie z 1940r na pistolet
maszynowy, gdzie został poddany próbom razem z prototypowym pistoletem
maszynowym Borysa Szpitalnego oraz pistoletem maszynowym PPD-40 Wasilija
Diegtariowa. Konstrukcja Szpagina okazała się lżejsza, prostsza oraz łatwiejsza
do rozkładania częściowego w porównaniu z pistoletami maszynowymi Diegtariowa i
Szpitalnego, dlatego też 21 grudnia 1940r pistolet maszynowy PPSz-41 został
wprowadzony do uzbrojenia. Produkcja na dużą skalę ruszyła dopiero w lipcu
1941r, broń zastąpiła pistolet maszynowy PPD-40. Należy zaznaczyć że PPSz-41 nie
jest kopią fińskiego pistoletu maszynowego KP/-31 Suomi, jedyny skopiowany
element to magazynek bębnowy o pojemności 71 naboi.

PPSz-41 działa na zasadzie odrzutu zamka swobodnego, strzelanie następuje z
zamka otwartego. Po prawej stronie broni pomiędzy tłoczoną z blachy stalowej
komorą zamkową a jej pokrywą znajduje się wycięcia dla ruchomej podczas
strzelania rączki zamkowej. Na rączce zamkowej umieszczono suwak bezpiecznika,
który wsunięty do wnętrza broni wchodzi do umieszczonego w komorze zamkowej
wycięcia, powodując unieruchomienie zamka i tym samym zabezpieczenie broni.
Pistolet można zabezpieczyć niezależnie od tego czy zamek znajduje się w
przednim czy tylnym położeniu. Wewnątrz tylnej części komory zamkowej znajduje
się fibrowy zderzak osłabiający uderzenie zamka o komorę zamkową. Zamek nie
styka się całą swoją powierzchnią z prostopadłościenną komora zamkową, co dobrze
wpływa na niezawodność. Pistolet nie posiada zatrzasku zamka zatrzymującego
zamek w tylnym położeniu po wystrzeleniu z magazynka ostatniego naboju. Broń
posiada mechanizm spustowy umożliwiający strzelanie ogniem pojedynczym i ciągłym
oraz mechanizm uderzeniowy z iglicą stałą osadzoną na zamku. Suwak przełącznika
rodzaju ognia znajduje się pod komorą zamkową, przed spustem, wewnątrz kabłąka
spustu. Przesunięcie suwaka do tyłu powoduje ogień pojedynczy, natomiast
przesunięcie do przodu ogień ciągły. Niektóre pistolety wyprodukowane w 1942r
pozbawione były przełącznika rodzaju ognia i tym samym mogły strzelać jedynie
ogniem ciągłym. PPSz-41 zasilany jest radzieckim nabojem pistoletowym 7,62x25mm.
Zasilanie odbywa się z magazynka bębnowego o pojemności 71 naboi, magazynek
bębnowy charakteryzuje się dużą pojemnością, jednak jest również ciężki,
skomplikowany oraz dość zawodny. Magazynki bębnowe były indywidualnie pasowane
do broni, dlatego też nie zalecano zasilać pistoletu z magazynka bębnowego
pochodzącego od innego egzemplarza broni. W lutym 1942r wprowadzono do
wyposażenia dwurzędowe magazynki łukowe z jednorzędowym wyprowadzeniem o
pojemności 35 naboi, od stycznia 1944r produkowano jedynie magazynki łukowe.
Początkowo magazynki łukowe wytwarzano z półmilimetrowej blachy, jednak od
listopada 1943r zaczęto stosować milimetrową blachę aby poprawić niezawodność.
Magazynki łukowe na 35 naboi są całkowicie wymienne pomiędzy różnymi
egzemplarzami broni. Gniazdo magazynka znajduje się pod komorą zamkową przed
kabłąkiem spustu, pomiędzy gniazdem magazynka a kabłąkiem spustu umieszczono
zatrzask magazynka. Początkowo zatrzask miał postać przesuwanej do przodu
dźwigni zwalniającej magazynek, jednak aby zmniejszyć ryzyko przypadkowego
zwolnienia magazynka zaczęto stosować zatrzask pod postacią dźwigni której
odchylenie w dół powoduje zwolnienie magazynka. Rozkładanie częściowe broni
następuje poprzez odchylenie komory spustowej razem z komorą zamkową i kolbą od
pokrywy komory zamkowej razem z osłoną lufy i lufą. Pistolet posiada perforowaną
osłonę lufy przechodzącą w pokrywę komory zamkowej. Przednia ścianka osłony lufy
jest nachylona oraz znajduje się przed końcem lufy, dlatego też pełni rolę
osłabiacza podrzutu. Na górnej powierzchni pokrywy komory zamkowej znajduje się
okno wyrzutowe łusek. Pistolet posiada lufę z chromowanym przewodem o czterech
prawoskrętnych bruzdach. Zastosowano stałą kolbę drewnianą z szyjką
wyprofilowaną w chwyt pistoletowy. Wewnątrz kolby znajduje się schowek na
przybory do czyszczenia broni. Pistolet posiada muszkę w tunelowej osłonie
umieszczoną na osłonie lufy, początkowo stosowano celownik krzywkowy o nastawach
od 50m do 500m (co 50m), jednak w marcu 1942r zastąpiono go celownikiem
przerzutowym o nastawach 100m i 200m. Celownik niezależnie od typu posiada
szczerbinkę.
Zdobyczne pistolety maszynowe PPSz-41 były wykorzystywane przez Niemców pod
oznaczeniem MP717(r). Niektóre z nich zostały przekalibrowane do naboju 9x19mm
Parabellum poprzez wymianę lufy oraz zastosowanie adaptera który umożliwia
zasilanie broni z magazynka od pistoletu maszynowego MP40. Przekalibrowane przez
Niemców PPSz-41 posiadały oznaczenie MP41(r).
Również w Finlandii rozważano przekalibrowanie zdobycznych PPSz-41 do naboju
9x19mm Parabellum, jednak próby nie wyszły poza stadium prototypu.
Przekalibrowane egzemplarze miały być zasilane z magazynków od pistoletu
maszynowego KP/-31 Suomi. Po zakończeniu IIwś rozpoczęto w Iranie produkcję
pistoletu maszynowego PPSz-41 w wersji zasilanej nabojem 9x19mm Parabellum.
Wcześniej w Iranie produkowano na licencji "zwykłe" PPSz-41 zasilane nabojem
7,62x25mm. Pistolet maszynowy PPSz-41 znajdował się na uzbrojeniu Wojska
Polskiego oraz od czerwca 1950r produkowany był przez radomską Fabrykę Broni.
Produkcja trwała do połowy lat 50-tych. Broń wykorzystywana była w Wojsku
Polskim do lat 70-tych, jednak nawet później pistolety maszynowe PPSz-41 można
było znaleźć w magazynach mobilizacyjnych.
PPSz-41 charakteryzuje się bardzo dobrą niezawodnością. Broń posiada wiele
elementów stalowych wykonanych metodą tłoczenia, co zmniejsza pracochłonność i
materiałochłonność produkcji. Pistolet wyposażony jest w chromowany przewód lufy
oraz bezpiecznik umożliwiający zabezpieczenie broni z zamkiem w przednim i
tylnym położeniu, we wczesnych latach 40-tych były to bardzo nowoczesne
rozwiązania. PPSz-41 to nieporęczna, choć dość lekka broń. Pistolet z pełnym
magazynkiem na 35 naboi charakteryzuje się mniejszą masą niż MP40 z pełnym
magazynkiem na 30 naboi. Początkowo niezbyt dobrą cechą pistoletu było zasilanie
z indywidualnie pasowanych magazynków bębnowych, jednak wprowadzenie magazynków
łukowych rozwiązało problem wymienności magazynków pomiędzy egzemplarzami.
Ogółem wyprodukowano około 5 500 000 pistoletów maszynowych PPSz-41.