PZL.23 „Karaś” – polski lekki bombowiec i samolot zwiadowczy, produkowany w latach trzydziestych XX wieku. Brał udział w Kampanii Wrześniowej. Projektowany od 1931 roku przez grupę pod kierownictwem inżyniera Stanisława Praussa. Pierwszy prototyp oblatano w 1934 roku. Wtedy to przekonstruowano kabinę załogi. W celu poprawy widoczności obniżono silnik. Następne dwa prototypy samolotu wyprodukowano w 1935 roku.

Lotnictwo zamówiło początkowo 40 egzemplarzy PZL.23A rezygnując tym samym z prac nad konkurencyjnym PWS–19. W 1936 roku „Karasie” zostały przekazane do pułków lotniczych. Jednak wady zastosowanego w „Karasiu” silnika Skoda–Bristol Pegasus IIM2 wymusiły skonstruowanie wersji PZL.23B z mocniejszym silnikiem PZL Pegaz VII. W latach 1936–1938 wyprodukowano 210 samolotów w wersji B. Trafiły one do wszystkich liniowych eskadr lotniczych. PZL.23A przeniesiono do szkół lotniczych. Podczas Kampanii Wrześniowej w walkach wzięło udział 120 tych samolotów. Wykonały 130 lotów bojowych i zrzuciły 52 kilogramy bomb. Ich największymi akcjami były bombardowania niemieckich kolumn pancernych w okolicach Radomska, Pułtuska i Różana. Niestety „Karasie” działały bez osłony myśliwskiej i poniosły duże straty. Zniszczono 112 tych samolotów. Do Rumunii ewakuowano tylko 11 PZL.23 w wersji A i 20 w wersji B. Zostały one przejęte przez lotnictwo rumuńskie. Użyto ich w walkach przeciw ZSRR. W 1946 roku ostatni „Karaś” latał jeszcze jako holownik celów lotniczych.



Konstrukcja: metalowa, jednosilnikowy dolnopłat wolnonośny, podwozie klasyczne dwukołowe stałe osłonięte owiewkami. Załoga 3 osoby. Napęd stanowił silnik gwiazdowy 9–cylindrowy Skoda–Bristol Pegasus IIM2 o mocy 442 kW (600 KM) – PZL.23A lub PZL Pegaz VIIA o mocy 500 kW (680 KM)–PZL.23B.
Uzbrojenie: zsynchronizowany k.m. wz.33 kal. 7,9mm pilota oraz 2 ruchome k.m. Vickers F kal.7,7mm w tylnym stanowisku strzeleckim i podkadłubowej „kołysce”. Samolot przenosił 700 kg bomb.

Ocena
PZL P.23 Karaś został skonstruowany jako samolot liniowy, co miało oznaczać wg mnie samolot pola walki. Czyli rozpoznanie przeciwnika i jego zniszczenie. Poziom ówczesnej techniki i mnóstwo obowiązków stojących przez Karasiem, spowodowały, ze powstał samolot "średni". Jak na rozpoznawczy za duży i za wolny, jak na bombowiec zabierał za mało ładunku i nie był przystosowany do działań w locie nurkowym, a jak na szturmowiec był za mało opancerzony. Jego antenat z 1939 roku - Ju87, był w każdym punkcie lepszy. Karasie dzielnie walczyły we Wrześniu (stracono 112 ze 120 sztuk) i mimo wad, okazały się przydatne.
Samolot miał nowoczesną konstrukcję metalową, półskorupową. Skrzydło z cienkościennym dźwigarem kesonowym zapewniało znaczną wytrzymałość i sztywność konstrukcji. Rozwiązanie to było awangardowym zastosowaniem w produkcji wielkoseryjnej wynalazku prof. inż. Franciszka Misztala, na który uzyskano polski patent nr 16585. Podczas badań w locie samolot wykazał kilka wad, między innymi: drgania usterzenia wysokości, wibrację tylnej części kadłuba, ograniczoną widoczność z fotela pilota, ciasnotę wnętrza oraz niższe osiągi od zakładanych w warunkach technicznych.

Dane techniczne(PZL.23B):
napęd (wersja P-23B). Silnik gwiazdowy 9-cylindrowy PZL Bristol "Pegaz" VIIIA o mocy startowej 522 kW (710 KM). Śmigło dwupłatowe o stałym skoku - drewniane typu: Szomański B-17.
uzbrojenie -Jeden zsynchronizowany k. masz. wz33 kal. 7,9 mm; 2 ruchome k. masz. Vickers F kal. 7,7 mm; bomby - 700 kg

rozpiętość: 13,95 m
długość: 9,68 m
wysokość: 3,3 m
powierzchnia nośna: 26,8 m2
masa własna: 1980 kg
masa całkowita: 3525 kg
prędkość maksymalna: 319 km/h
pułap: 7300 m
zasięg: 1260 km