Patriot jest to rakietowy zestaw przeciwlotniczy dużego zasięgu, działający
niezależnie od warunków atmosferycznych służący do zwalczania lotnictwa oraz
taktycznych rakiet balistycznych. Zestaw oznaczony kryptonimem MIM-104
został zaprojektowany i wyprodukowany przez amerykańską firmę Raytheon
Missile and Air Defense Systems Division w Massachusetts oraz Martin
Marrietta (aktualnie Lockheed Martin) w Orlando na Florydzie.
Bateria Patriotów składa się ze stanowiska dowodzenia, wielozadaniowego
radiolokatora, 5-8 wyrzutni, środków zabezpieczenia technicznego oraz
środków do zakłócania przeciwradiolokacyjnych pocisków kierowanych. Może
jednocześnie śledzić 10 celów i naprowadzać 8 pocisków.
STANOWISKO DOWODZENIA
Stanowisko dowodzenia AN/MSQ-104 zawiera komputer, wskaźnik obrazowy,
urządzenie do automatycznego przekazywania danych, środki łączności.
Komputer zbiera i przechowuje dane, kontroluje pracę radiolokatora.
przetwarza dane przeznaczone do wyświetlania na monitorze operatora i dane
wprowadzane przez operatora, wybiera wyrzutnię do wykonania zadania,
przesyła jej komendę do strzelania, realizuje obieg informacji z sąsiednimi
bateriami i wyższym szczeblem dowodzenia, ocenia kursy wykrytych celów,
określa stopień zagrożenia z ich strony i kolejność zwalczania oraz
kontroluje stan wszystkich elementów systemu. Może pracować w reżimie
automatycznym lub po przygotowaniu danych, czekać na komendę operatora.
RADIOLOKATOR
Radiolokator wielozadaniowy AN/MPQ-53 składa się z nadajnika, odbiornika,
anteny ścianowej, urządzenia identyfikacyjnego "swój-obcy", urządzeń
analizujących i kontrolnych.
Zabezpiecza jednoczesne wyszukiwanie, wykrywanie i identyfikację celów
powietrznych, automatyczne śledzenie i opromieniowanie wybranego celu oraz
pocisku rakietowego a także naprowadzenie pocisku na cel. Radar może
jednocześnie śledzić 100 celi i prowadzić 9 rakiet na cele. Jest on
połączony ze stanowiskiem dowodzenia kablem koncentrycznym.
WYRZUTNIA
Wyrzutnia M-901 transportuje, przechowuje i wystrzeliwuje rakiety. Wyrzutnia
z czterema pojemnikami jest umieszczona na naczepie ciągnionej przez
samochód ciężarowy M-813.
Na stanowisku ogniowym pojemniki zawsze są ustawiane pod kątem 38°.
Wyrzutnia połączona jest z stanowiskiem dowodzenia bojowego poprzez drogę
radiową (VHF) bądź światłowodem.
RAKIETA
Rakieta o długości 531 centymetrów i średnicy 41 centymetrów jest wyposażona
w cztery stateczniki w kształcie delta o średnicy około 85 centymetrów.
Rakiety są ładowane, przechowywane i wystrzeliwane z kontenera
wyprodukowanego w Lockheed Martin.
Kontenery oraz rakiety podczas przechowywania jak i w czasie bojowego
zastosowania mają 30-to letnią gwarancję. Rakieta MIM-104 ma silnik
rakietowy na paliwo stałe, głowicę bojową oraz autopilot z urządzeniami do
stabilizacji i kierowania lotem.
Głowica bojowa (odłamkowo-burząca) ma zapalnik kontaktowy i radiolokacyjny
zbliżeniowy, elementy zabezpieczenia i samolikwidacji. 90 kilogramowa
głowica bojowa jest usytuowana za sekcją odbiorczo-sterującą.
Autopilot składa się z trzech żyroskopów, trzech akcelerometrów i generatora
komend kierowania. Kombinowany układ kierowania zawiera urządzenie
nadawczo-odbiorcze (do przekazywania danych), dwie anteny umieszczone w
tylnej części pocisku rakietowego i odbiornik radiolokacyjny.
Ciąg jest wytwarzany przez pojedynczy silnik rakietowy na paliwo stałe,
zamocowany za głowicą bojową. Maksymalny zasięg rakiety wynosi 70 kilometrów
a maksymalny pułap nie przekracza 24 kilometry, natomiast maksymalny czas
lotu rakiety wynosi 3 i pół minuty.
FAZY LOTU
Po starcie pocisku, autopilot naprowadza pocisk na wstępnie zaprogramowaną
trajektorię. Ta faza lotu kończy się w momencie przechwycenia pocisku przez
radiolokator, który następnie śledzi jednocześnie cel i zbliżający się do
niego pocisk. Komputer porównuje chwilowe położenia celu i pocisku, oblicza
optymalną trajektorię pocisku i wypracowuje komendy sterowania, które po
zakodowaniu są przesyłane w wiązce śledzącej anteny głównej radiolokatora.
Zakodowany sygnał zawiera również informację o wstępnym ukierunkowaniu
anteny radiolokatora poszukującego, znajdującego się na pocisku. Po
uchwyceniu przez układ poszukujący echa wiązki odbitej od celu, układ
nadawczy pocisku przesyła odpowiednie sygnały w kierunku radiolokatora.
Sygnały te są przekazywane do komputera, który porównuje dane uzyskane z
układu poszukującego pocisku, z danymi pochodzącymi z radiolokatora.
Wypracowane w ten sposób komendy są przesyłane do pocisku kanałem śledzenia
i kierowania. Metoda ta zwiększa prawdopodobieństwo zniszczenia celu,
umożliwia wybór pojedynczych celów powietrznych oraz ich niszczenie według
ustalonych priorytetów. Zestaw ten znajduje się w uzbrojeniu armii USA,
Włoch, Holandii, Niemiec i Japonii.
Opinie: System Patriot powstał oryginalnie jako broń przeciwlotnicza, nie
zaś antyrakietowa. Mimo wielu modyfikacji do tamtego czasu, pociski PAC-1 i
PAC-2 wciąż posiadały zbliżeniową głowicę odłamkową. Więc nawet w przypadku
udanego trafienia i wybuchu takiej głowicy w pobliżu przechwytywanego
pocisku balistycznego – pocisk ten – ciężko uszkodzony, poszatkowany
odłamkami i sfragmentowany, jednak swobodnie spadał na ziemię, w tym jego
głowica z zapalnikiem uderzeniowym, która normalnie eksplodowała w momencie
kontaktu z ziemią – co jak wskazywało wielu analityków jest nie do
zaakceptowania. Raporty te stały się podstawą podjęcia decyzji o
wprowadzeniu najnowszej generacji pocisków i systemu Patriot działających w
systemie hit-to-kill – PAC-3, zrywającej z zadaniami przeciwlotniczymi,
stającej się wyspecjalizowanym systemem antybalistycznym.

Zdobycie planów systemu Patriot było przedmiotem starań służb wywiadowczych
wielu krajów. Do najgłośniejszych w tym zakresie należy sprawa nielegalnego
zakupu planów systemu Patriot przez oficera polskiego wywiadu Mariana
Zacharskiego, przekazanych następnie przez PRL służbom wywiadowczym ZSRR.
Choć brak jest na to bezpośrednich dowodów, podejrzewa się, że na podstawie
planów Patriot, również ChRL opracowały swój system
przeciwlotniczo-antyrakietowy HQ-9. Po doświadczeniach wynikających z użycia
systemu MIM-104 w akcji bojowej, opracowano i wprowadzono do służby daleko
idące modyfikacje, zmieniające charakter i zasady działania całego systemu
tak dalece, iż powstały w ten sposób system Patriot PAC-3 jest de facto
odmiennym systemem broni, który nigdy nie otrzymał nawet standardowego kodu
Patriot – MIM-104. Ten właśnie system stał się następnie podstawą
amerykańsko-włosko-niemieckich prac nad całkowicie nowym systemem MEADS.