Renomowana fińska firma Sako Ltd. od 1921 produkuje broń strzelecką na potrzeby formacji zbrojnych, oraz broń myśliwską. Dziś produkcja jest skupiona na wysokiej jakości broni myśliwskiej oraz wyborowej dla służb mundurowych i sportowców oraz akcesoriów. Sako TRG powstał w 1989 r. były to modeleTRG-21 i TRG-41 produkowane do 1999 r., kiedy to poddano je modyfikacjom i nadano oznaczenia TRG-22 i TRG-42. Sako TRG to powtarzalny karabin wyborowy, wyposażony w czterotaktowy zamek suwliwo-obrotowy. Karabin od początku projektowano z myślą o służbach mundurowych, zatem przystosowano do standardowego naboju 7,62 mm x 51 NATO, nazwanym na potrzebę rynku broni myśliwskiej .308 Winhester i najnowszych nabojów dalekiego zasięgu 7,62 mm x 67 .300 Magnum Winhester i 8,59 mm x 70 .338 Lapua Magnum. Pierwszy model otrzymał oznaczenie TRG-21, a wersje dalekiego zasięgu TRG-41.

TRG-21 charakteryzuje się zasięgiem skutecznym do 800 m, maksymalnie do 1000 m (pociska zaczyna wytracać prędkość naddźwiękową). Wersja dalekiego zasięgu, czyli TRG-41 300. Win Mag dysponuje zasięgiem skutecznym 1100 m, i w porównania do standardowego naboju większą zdolnością penetrowania osłon balistycznych, szczególnie na dalszych dystansach. Wersja na nabój 338. Lapua Mag prowadzi skuteczny ogień aż na odległość 1400 m. Aby zobrazować różnicę pomiędzy nabojem zwykłym, a dalekiego zasięgu najlepiej zestawić parametry balistyczne. Energia początkowa pocisku kal. 7,62 o masie 12 g wynosi ponad 3420 [J], a na dystansie 1000 m spada do trochę ponad 900 [J]. Pocisk kalibru 8,59 mm o masie 16,2 g dysponuje energią początkową 6630 [J], na dystansie około 600 m spada do energii równej początkowej dla pocisk 7,62 mm, zaś na dystansie 1200 m wynosi ponad 1430 [J], ponad to, dzięki mniejszemu opadowi na trasie lotu oraz słabszej podatności na wiatr, większy nabój daje lepszą celność praktyczną.



Konstrukcja
TRG posiada oryginalny układ konstrukcyjny, którego kluczowym elementem jest aluminiowa szyna główna (podobnie jak w przypadku karabinów Accuracy International, znanych szerzej jako PM/AW/AWM). Na szynie montuje się komorę zamkową do której wkręca się samonośną lufę oraz mechanizm spustowy wyposażony w kabłąk, bezpiecznik i mechanizm zwalniania magazynka. Następnie na szynę nasuwało się elementy łoża. Układ ten ma tę zaletę, że obie części łoża można uznać za elementy w pełni modułowe, np. klasyczną kolbę można wymienić na kolbę składaną, a łoże standardowe na sportowe, wyposażone w specjalną szynę do montażu pasu sportowego. Łoże zostało tak wyprofilowane by mogło być stosowane również przez strzelców leworęcznych. Łoże jest dwuczęściowe, wykonane z poliuretanu, co zapewnia wytrzymałość i mniejsza masę od tradycyjnego drewnianego łoża. Przednia część łoża stanowi łoże właściwe i przechodzi w gniazdo magazynka. Część tylko to kolba, chwyt pistoletowy i komora mechanizmu spustowego. Zgodnie z trendem żywo przejętym ze strzelectwa sportowego, broń można dopasować do cech anatomicznych użytkownika. Regulowana jest wysokość i wysunięcie od osi poduszki podpoliczkowej, za pomocą specjalnych podkładek o dwóch wymiarach umieszczanych pod trzewikiem zmienia się długość kolby, oraz położenie samego trzewika (wysokość, odchylenie i przesunięcie od osi).

Wymienne dwurzędowe magazynki są wykonane z perforowanej blachy, a donośniki z tworzywa. Dla kalibru 308. pojemność wynosi 10 sztuk, przy 300. spada do 7, a 338. do 5 nabojów. Nastawny bezpiecznik znajduje się przed językiem spustowym, w pozycji do strzelca broń jest zabezpieczona, w celu odbezpieczenia wystarczy go odepchnąć. Dwustopniowy mechanizm spustowy uchodzi za jeden z najbardziej udanych elementów broni, posiada liczne cechy sportowe: regulacja siły nacisku, drogi jałowej spustu, położenie w pionie i poziomie, jednak nie odbiera to broni wojskowego charakteru. Wszystkich regulacji dokonuje się śrubokrętem 2,5 mm. Zamek o dość konwencjonalnej budowie jest wyposażony w trzy symetrycznie umieszczone rygle. W celu odryglowania wystarczy go obrócić o jedynie 60 stopni, co skraca czas przeładowania i nie zawadza ponadwymiarowemu celownikowi optycznemu. Droga zamka do tyłu wynosząca 98 mm jest na tyle krótka, że nie wymaga odrywania policzka od kolby co nie zakłóca obserwacji celu przez celownik. Komora zamkowa i lufa zostały wykonane ze stali metodą kucia na zimno, standardowo są oksydowane na czarno, ale na życzenie klienta mogą być chromowane. Na górnej powierzchni komory znajduje się tzw. „jaskółczy ogon” służący do montażu celownika optycznego lub mechanicznego. Standardowo celownik montuje się 17 mm nad zamkiem za pomoca specjalnej szyny pośrednieh znajdujące się pomiędzy celownikiem, a jaskółczym ogonem. Celownik mocuje się do szyny niejako na stałe, następnie za pomocą śrub szynę z celownikiem do broni, Dzięki takiemu rozwiązaniu celownik z szyną można szybko domontować (np. do transportu), a następnie zamontować ponownie nie tracąc nastaw, dzięki czemu unika się potrzeby przystrzelania broni.

Aktualnie dostępne są dwa rodzaje nowych szyn, pierwsza o nietypowym standardzie stworzonym przez Sako i nowa, popularna Milstd-1913. Obie dają możliwość montażu celownika mechanicznego, czego nie dawała pierwsza wersja znana z karabinu.
W przypadku celowników istnieje duża dowolność, najczęściej stosuje się lunety o przybliżeniach 3-12x lub 4-16 x. Standardowa lufa dla naboju 7,62 mm x 51 ma długość 660 mm (26”), cztery bruzdy prawoskrętne o skoku 280 mm. W wersjach dalekiego zasięgu stosuje się lufy o długości 690 mm (27 1/8”), również czterobruzdowych, w przypadku TRG-42 300. Win Mag o skoku 280 mm, a dla 338. Lapua Mag 305 mm. Standardowa lufa powinna charakteryzować się skupieniem na poziomie poniżej 1 minuty kątowej, inaczej MOA na 100 m (krąg około 29 mm). Dla karabinów w wersji Match (Sniper) skupienie powinno być około dwukrotnie lepsze. Ważną rolę w celności odgrywa rodzaj stosowanej amunicji, broń strzela najlepiej przy użyciu amunicji renomowanej firmy Lapua, również z Finlandii. Co ważne, lufa w żadnym miejscu nie styka się z łożem oraz żadnym elementem broni, co mogłoby niepozytywnie wpłynąć na rozchodzenie się drgań harmonicznych podczas pokonywaniu pocisku przez lufę i równomiernego rozchodzenia się ciepła, a w efekcie odkształcenia lufy. Coraz większa popularność, również wśród formacji mundurowych (w tym WP) zdobywają krótsze lufy o długości 510 mm. Standardowo lufa TRG-21/41 jest zakończona dwukomorowym hamulcem wylotowym, dla nowszych TRG-22/42 opracowano cięższy, ale skuteczniejszy trójkomorowy, mocowany na wkręty imbusowe.Jeśli strzelec ma zamiar oddać strzał z bliższej odległości może zmniejszyć prawdopodobieństwo wykrycia stosując tłumik dźwięku zniekształcający huk (tak iż trudno skojarzyć go z wystrzałem) oraz eliminujący błysk i poderwanie kurzu. Na najmniejszych dystansach, do 200 m zasadne jest stosowanie specjalnej amunicji podźwiękowej nie wywołującej typowego trzasku podczas lotu. Przy trafieniu przeciwnika strzał może być niemal całkowicie niesłyszalny.



TRG-22/42
W 1999 r. dokonano modernizacji broni, polegającej głównie na modyfikacjach łoża, zwiększenia maksymalnej długości naboju, pojawieniu się nowych szyn montażowych celownika i akcesoriów (m.in. dwójnóg, urządzenia wylotowe).
Łoża są dostępne w dwóch kolorach, standardowym czarnym i nowym zielonym. Łoże zielone różni się większą o 200 g masą zarówno dla TRG-22 jak i TRG-42.
Poszerzono łoże właściwe, na gnieździe magazynka pojawiły się charakterystyczne wycięcia, które w razie potrzeby umożliwiają wyszarpnięcie magazynka, zmieniono profil chwytu pistoletowego i kolby.

Użytkownicy
Pierwszym większym użytkownikiem były Włoskie Siły Zbrojne stosujące TRG-42 jako podstawową broń wyborową. Dużą popularność TRG-21 i TRG-22 zyskał w Polsce ale o tym później. Na zakup TRG-22/42 zdecydowała się również siły zbrojne Hiszpanii, Szwajcarii (196 TRG-42), Turcji (350 TRG-42,) Czech (TRG-22), Holandii (TRG-41), Dani (TRG-42) i Estonii (TRG-42).
TRG długo nie był kupowany przez armię kraju macierzystego z tego względu, iż Sako jest jej głównym dostawcą broni wyborowej od wielu lat, a starsze modele broni dobrze się sprawdzają, co jak najlepiej świadczy o jakości jej wyrobów, niemiej w ramach programu modernizacji sił zbrojnych zamówiono 490 TRG-42 kalibru 8,59 mm nazwanych lokalnie 8,6 TKIV 2000.
Poza tym TRG zdobył dużą popularność wśród służ policyjnych i agend rządowych w wielu państwa na świecie, zakupił go m.in. rosyjski SOBR (podległe odpowiednikowi MSWiA). U podstaw sukcesu TRG na rynkach światowych, a szczególnie na cywilnym rynku broni leży niższa cena, od swojego głównego konkurenta, czyli brytyjskiego Accuracy International AW/AWM. Cena samego karabinu TRG-22 bez akcesoriów i celownika waha się pomiędzy 2300 USD dla wersji komercyjnej, a ponad 3900 USD dla wyczynowej „Match” dla snajperów i sportowców. Dla TRG-42 ceny wahają się pomiędzy 2300 USD, a trochę ponad 3 tys.

Sako TRG w Polsce
Pierwszymi użytkownikami TRG-21 były jednostki antyterrorystyczne policji, jednostka specjalna jw. 2305 GROM i 1 Pułk Specjalny Komandosów z Lublińca. Do pozostałych jednostek wojska trafiło 30 TRG-21, głównie 6 BDSzt. i 25 BKPow. Na potrzeby operacji irackiej oraz innych misji zagranicznych zakupiono w 2004 r. łącznie 130 dalszych karabinów, w nowszej wersji TRG-22. Karabiny Sako TRG-22 zakupiły w 2006 r. również Oddziały Specjalne Żandarmerii Wojskowej.
Rzeczywistość zmechanizowanego pola walki, zimnowojenna wizja wojny, nie zakładała wykształcenia się trwalszej linii frontu, to też snajperzy wydawali się zbędni. Po obu stronach żelaznej kurtyny nie istniały wyspecjalizowane formacje tego typu. Strzelcy wyborowi byli umieszczani w strukturach piechoty zmechanizowanej, a ich broń, najczęściej samopowtarzalna pełniła funkcję wsparcia, poza zasięgiem skutecznym typowego karabinu. Jednak konflikty zbrojne zrewidowały te założenia. Koncepcja powtarzalnego karabinu precyzyjnego, wykorzystywanego przez wyspecjalizowanych żołnierzy, snajperów odrodziła się na szerszą skalę podczas trwania amerykańskiej wojny w Indochinach. Podobne spostrzeżenia mieli Brytyjczycy po sporze o Falklandy Malwiny i Rosjanie w Czeczenii.

Wojsko Polskie, które nie uczestniczyło w żadnym poważnym konflikcie po II WŚ, nie reagowało na nowe zagraniczne trendy. Polscy strzelcy wyborowi byli selekcjonowali spośród zwykłych żołnierzy, najczęściej służby zasadniczej. Warunkiem otrzymania kbw SWD było odbycie na strzelnicy trzech strzelań z wynikiem co najmniej 49/50 p. pod rząd. Tak pozyskany strzelec wyborowy był umieszczany w trzeciej drużynie plutonu zmechanizowanego i proces kształcenia się kończył.
W latach 90. i po wejściu Polski do NATO, poza ograniczoną modernizacją karabinów SWD nie poczyniono postępów. Taki stan rzeczy trwał aż do chwili kompletowania wyposażenia dla kontyngentu wysłanego do Iraku. Zdecydowano się za interwencyjny zakup 130 TRG-22. Niestety odgórna decyzja dająca żołnierzom nową broń do ręki, nie podniosła ich umiejętności. Brakowało metodyki, oraz elementarnych umiejętności obchodzenia się z bronią tego rodzaju. Trudno było zrozumieć, że TRG to nie SWD czy Beryl. Szybko pojawił się głosy iż TRG to delikatna broń, bardziej przydatna myśliwym niż żołnierzom. Dodatkowo okazało się, że w warunkach miejskich kbw powtarzalny nie jest w stanie zapewnić dostatecznej szybkostrzelności i do łask wróciły stare, ale samopowtarzalne SWD. Wojsko nauczone złymi doświadczeniami postanowiło zainwestować w wyszkolenie snajperów. Wynajęto policyjnych instruktorów, którzy doraźnie organizowali szkolenia. Powołano już do życia specjalny ośrodek szkolenia snajperów przy Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych w Poznaniu. Praca przyniosła efekty, gdyż do Afganistanu, wysłano już wyszkolonych i dobrze wyekwipowanych snajperów. Planuje się, że zespół snajperów wyposażonych w karabiny średniego i wielkiego kalibru będzie występował w kompanii wsparcia każdego batalionu piechoty.

Dane taktyczno-techniczne TRG-22(TRG-42):
• Kaliber: 7,62 mm (7,62 lub 8,6 mm)
• Nabój: 308. Winchester (300. Winchester Magnum lub 338. Lapua Magnum)
• Długość broni bez hamulca wylotowego: 1150 mm (1200 mm)
• Długość lufy bez hamulca wylotowego: 660 mm (690 mm)
• Masa broni: 4,7 kg (4,9 kg)
• Pojemność magazynka: 10 nb. (7-5)
• Max. Długość naboju: 75mm (95 mm)
• Opór spustu: 1 kg do 2 kg

HOME