Jednostki specjalne policji wojskowej pojawiły się w Polsce niedawno. W ciągu kilku lat przyniosły sławę nie tylko Żandarmerii Wojskowej, ale szczególnie po misji w Kongu całym polskim siłom zbrojnym.

Pierwszy Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej powstał na początku 2004 r. Był to OS ŻW Warszawa. Grupa, która wstępnie tworzyła tę nową jednostkę wcześniej służyła w Wydziale Ochrony Specjalnej Mazowieckiego Oddziałów Żandarmerii Wojskowej. Rok później, w styczniu 2005 r. rozpoczęto formowanie Oddziału w Specjalnych ŻW w Mińsku Mazowieckim i Gliwicach. Te jednostki stworzono od zera. Wstępnie przyjęto, że trzy oddziały będą liczyć łącznie około 1500 żołnierzy zawodowych. Dziś, po pewnym czasie od ich stworzenia, można śmiało powiedzieć, że decyzja o powstaniu trzech jednostek specjalnych policji wojskowej była "strzałem w dziesiątkę". Filozofia formowania tych oddziałów od początku zakładała, że przy dość małych nakładach finansowych szybko stworzy się zawodowe jednostki, doskonale wyszkolone, dobrze wyposażone i uzbrojone. Ich wielkim atutem miała być struktura modułowa, umożliwiająca tworzenie dowolnej wielkości pododdziałów zdolnych do natychmiastowego przerzutu w wybrany rejon świata. Dodatkową zaletę stanowiła dobra znajomość języka angielskiego prezentowana przez wszystkich żołnierzy powstających jednostek.

Początki
Oddziały Specjalne Żandarmerii Wojskowej za wzorzec w zakresie poziomu wyszkolenia, wyposażenia oraz zasad użycia wzięły najlepsze w Europie tego typu formacje, w tym GIGN (Groupe d'Intervention de la Gendarmerie Nationale) - elitarną jednostkę antyterrorystyczną francuskiej żandarmerii, oraz GIS (Grupo di Intervento Specjale) - Włoską Specjalną Grupę Interwencyjną. Również duży wpływ na charakter Oddziałów Specjalnych ŻW mieli szkoleniowcy z najlepszych polskich jednostek specjalnych (GROM i 1. PSK). Po ataku z 11 września 2001 r. na Pentagon i World Trade Center w USA wiele państw podjęło działania zmierzające do zwiększenia swojego potencjału antyterrorystycznego. Z całą pewnością decyzja o stworzeniu specjalnych jednostek policji wojskowej poprawiła w tym zakresie sytuację Polski. Powołanie owych oddziałów było też związane z potrzebą zwiększenia gotowych sił do działania w operacjach pokojowych i stabilizacyjnych poza granicami kraju. Jednostki te mogły być wykorzystane do wsparcia policyjnego dowódcy sił w rejonie prowadzonej operacji, ale także działać samodzielnie, tworzyć kontyngenty wojskowe. Zdolności operacyjne OS musiały być zgodne z potrzebami polskich sił zbrojnych, ale także z doktryną Policji Wojskowej NATO (APP12). Doktryna Allied Procedure Publication - 12 i procedury operacyjne MP NATO zakładają gotowość jednostek policji wojskowej do następujących zadań: prowadzenia operacji dotyczących bezpieczeństwa i porządku publicznego - działania prewencyjne, także z użyciem broni obezwładniającej i nieśmiercionośnej (Non-Lethal Weapons) mające na celu uzyskanie natychmiastowego wpływu na stan bezpieczeństwa i porządku publicznego; prowadzenia działań poszukiwawczych i zatrzymań osób podejrzanych o przestępstwa i zbrodnie wojenne, przeciwko ludzkości, o terroryzm i inne przestępstwa zagrażające bezpieczeństwu wojsk i realizowanych przez nie operacji; prowadzenia działań związanych z kontrolą rejonu operacji - policyjne operacje prewencyjne, ofensywne, i odstraszające oparte o ciągłą obecność w newralgicznych obszarach w celu kontroli i weryfikacji warunków bezpieczeństwa, monitorowania stanu przestrzegania zawartych porozumień oraz uaktualniania danych dotyczących porządku i bezpieczeństwa; prowadzenia, w oparciu o przygotowany plan, działań operacyjno-rozpoznawczych (Information Gathering Operations); gromadzenia i analizy informacji z zakresu bezpieczeństwa, lokalnej sytuacji społecznej i stanu przestępczości (Crime Intelligence) w oparciu o kontakty z lokalnymi władzami, organami bezpieczeństwa i porządku oraz miejscową społecznością. Trzy polskie Oddziały Specjalne ŻW są w stanie realizować wszystkie powyższe zadania na wysokim poziomie. Twórcy tych jednostek wzięli także pod uwagę, że będą one mogły wspierać działania policji na terenie kraju. Art. 18a Ustawy o policji zezwala bowiem prezesowi Rady Ministrów na użycie jednostek Żandarmerii Wojskowej do wsparcia policji (gdy siły policji są niewystarczające). Żandarmi mogą wówczas interweniować wobec osób cywilnych na takich samych zasadach jak policjanci. Tworząc Oddziały Specjalne ŻW oraz opracowując określone wymogi i program, przyjęto, że będą to jednostki elitarne, gdzie trafią najlepsi żołnierze. Zakładano, że w przyszłości każdy "specżandarm" będzie doskonale wyszkolony (z jednej strony jak szturman z jednostki specjalnej, z drugiej zaś jak dobry policjant wojskowy).



Najlepsi fachowcy
Szybkie wyszkolenie i postawienie bardzo odpowiedzialnych zadań zarówno w kraju, jak i na misjach zagranicznych, Oddziałom Specjalnym ŻW byłoby niemożliwe bez odpowiedniej selekcji kandydatów do nowo formowanych jednostek policyjno-wojskowych. Trafiało do nich wielu entuzjastów jednostek specjalnych, ludzi, którzy całymi latami sami doskonalili swoje umiejętności, trenowali, ćwiczyli. Każdy kandydat, poza trudnym egzaminem weryfikującym jego sprawność fizyczną, przechodził testy psychologiczne i egzamin z języka angielskiego. O wszystkich zebrano szczegółowe opinie (tzw. wywiad środowiskowy). Kandydatów były tysiące. Proces selekcji trwał długo, ale dał szansę na wybranie prawdziwych "asów". Specyfika zadań stawianych Oddziałom Specjalnym ŻW spowodowała, że opracowano dwa programy szkolenia. Jeden, bardziej specjalno- -antyterrorystyczny, dla oddziału w Warszawie i drugi, z większą ilością szkolenia policyjnego, dla oddziałów w Mińsku Mazowieckim i Gliwicach. Obydwa programy zakładały 18-miesięczny cykl szkoleniowy z podziałem na trzy sześciomiesięczne okresy. W pierwszym trwa indywidualne szkolenie specjalistyczne. Kolejne dwa etapy to szkolenie zespołowe sekcji, wydziału, kompanii. Podczas szkolenia żołnierze OS uczą się wielu umiejętności na miejscu, w jednostce, ale także wyjeżdżają na poligony, do ośrodków szkolenia. Większość żołnierzy kierowana jest także na różnego typu kursy specjalistyczne organizowane w policji, Biurze Ochrony Rządu i Straży Granicznej. Główne kursy to: antyterrorystyczny, kurs różnych taktyk jazdy samochodem, kurs jazdy ochronnej, rozpoznania minersko-pirotechnicznego. Każdy sześciomiesięczny okres szkolenia kończy się egzaminem i wydaniem certyfikatu, który uprawnia do dalszej nauki. Niektóre szkolenia kończą się ćwiczeniem taktycznym sprawdzającym przygotowanie grupy zadaniowej. Dla warszawskiego OS 18-miesięczny cykl nauki kończy się zgrupowaniem szkoleniowo-kondycyjnym weryfikującym umiejętności z zakresu wspinaczki, narciarstwa, spadochroniarstwa oraz nurkowania. Żołnierze tego oddziału muszą więc wcześniej przejść dodatkowo kursy: spadochronowy, płetwonurkowy, bytowania i przetrwania, przedmedyczny oraz paramedyczny. W programach szkolenia oddziałów z Mińska Mazowieckiego i Gliwic najważniejsze są: taktyka, szkolenie ogniowe, służba patrolowa i konwojowa, procedury operacyjne policji wojskowej, prawo i kryminalistyka, łączność. Żołnierze tych oddziałów także uczestniczą w kursach specjalistycznych. We wszystkich trzech oddziałach systematycznie prowadzi się zajęcia z języka angielskiego oraz podnoszące sprawność fizyczną. Szkoleniowcami w Oddziałach Specjalnych ŻW są byli żołnierze GROM i pododdziałów antyterrorystycznych policji oraz specjaliści żandarmerii z różnych dziedzin...