Karabiny tego typu stanowią najpowszechniejszy rodzaj zespołowego i
pokładowego uzbrojenia strzeleckiego armii członków Paktu Północnoatlantyckiego.
Uniwersalny karabin maszynowy UKM-2000 kalibru 7,62 mm występuje w trzech
podstawowych wersjach: piechotnej, desantowej i pokładowej.
W momencie przystąpienia Polski do NATO pojawił się problem przystosowania broni
znajdującej się na uzbrojeniu Wojska Polskiego do amunicji używanej w armiach
sojuszu: pistoletowej 9x19 mm, pośredniej 5,56x45 mm i karabinowej 7,62x51 mm.
Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego w sprawie unifikacji i typizacji kalibrów
uzbrojenia w Siłach Zbrojnych RP z 1996 r. przyjęto te typy amunicji jako
standardowe w Wojsku Polskim.
Po wprowadzeniu do uzbrojenia 5,56 mm karabinu szturmowego wz. 1996, 9 mm
pistoletu WIST-94 i 9 mm pistoletu maszynowego PM-84P postanowiono opracować
nowy uniwersalny karabin maszynowy. Konstrukcję broni zamierzano oprzeć na
karabinach rodziny PKM/PKS M/PKT. Początkowo jednak, w latach 1993-1999,
opracowano modernizację km PKM/PKMS, pod nazwą PKM/PKMS-NATO. Podstawową
modyfikacją tej broni - skonstruowanej z założeniem jak najmniejszej ingerencji
w oryginalną konstrukcję (planowano m.in. modernizację już uzywanych karabinów,
nie tylko w Polsce) - była zamiana amunicji 7,62×54R mm na 7,62×51 mm i taśmy
ciągłej zamkniętej na rozsypną otwartą M13 lub DM1. W zmodernizowanym karabinie
zachowano pośrednie dosyłanie naboju, charakterystyczne dla PK/PKM/PKT.
Przekonstruowano m.in. lufę (odmienne wymiary komory nabojowej), suwadło,
podstawę donośnika, zamek i wyrzutnik. Broni nie wprowadzono do produkcji, stała
się natomiast podstawą do opracowania głębszej modyfikacji uniwersalnego
karabinu maszynowego PKM. Opracowanie nowego wzoru broni rozpoczęto w 1998 r. W
2000 r. powstały prototypy nowych karabinów maszynowych (w wersji dla piechoty,
wozów bojowych i desantowej). Badania kwalifikacyjne (państwowe) zakończono w
2002 r., a w następnym roku rozpoczęto wdrażanie broni do produkcji - w
Zakładach Mechanicznych Tarnów S.A. W prototypach UKM-2000 oprócz opisanych
uprzednio zmian zastosowano składaną kolbę oraz dokonano kolejnych zmian
technologicznych. Na ostateczny kształt - podobieństwo do PKM - i wymiary broni
wpłynęło wymaganie, by nowy karabin mógł być montowany na dotychczas używanych w
Wojsku Polskim podstawach trójnożnych, a wersja czołgowa - w gniazdach
eksploatowanych dotychczas wozów bojowych.
Opracowana rodzina broni obejmuje: UKM-2000P - standardowy uniwersalny karabin
maszynowy piechoty, UKM-2000D - wersja desantowa ze składaną kolbą, UKM-2000C -
pokładowy karabin maszynowy wozu bojowego.
Karabiny maszynowe systemu UKM-2000P/D mogą być montowane na dotychczas
używanych w Wojsku Polskim podstawach 6T5 dla karabinów maszynowych PKM, a
wersja pokładowa C - montowana w miejscu PKT . Amunicję 7,62x51 produkują
Zakłady Mechaniczne Mesko S.A. Komplet amunicji zawiera naboje z pociskami:
zwykłym (z rdzeniem ołowianym), przeciwpancernym (przebija 7-8 mm płytę stalową
z odległości 100 m), przeciwpancerno-zapalającym, smugowym, treningowym oraz
nabój ślepy. Do zasilania UKM-2000 stosowana jest amunicja karabinowa 7,62 x 51
mm wprowadzona jako standardowa w NATO (STANAG 2310).
W Polsce rodzina karabinów maszynowych UKM-2000P/D stanowić ma broń wsparcia na
szczeblu plutonu i kompanii (zmechanizowanej, piechoty górskiej,
desantowo-szturmowej, kawalerii powietrznej, obrony terytorialnej). UKM-2000C ma
być natomiast uzbrojeniem wozów bojowych, samochodów i jednostek pływających.
Należy się spodziewać, że powstanie również wersja UKM-2000P/D ze wspornikiem do
montażu optycznych lub optoelektronicznych przyrządów celowniczych (Szyna
Picantinny, STANAG 1913). Obecnie broń w wersji piechoty i czołgowej wprowadzana
jest do uzbrojenia Wojska Polskiego - jako uniwersalny karabin maszynowy wz.
2000 (?), w największej liczbie wyprodukowano dotychczas broń odmiany C - będącą
uzbrojeniem kołowych wozów bojowych Rosomak, wersja P stanowi wyposażenie
niektórych pododdziałów Wojska Polskiego i montowana jest m.in. na samochodach
terenowych Tumak (HMMWV). Broń będzie zapewne zastosowana w stanowiskach
strzeleckich nowych wozów bojowych, śmigłowców uzbrojonych (Sokół, Głuszec),
jednostek pływających, itp.
Ogólna charakterystyka broni:
Karabiny maszynowe UKM-2000 należą do rodziny zespołowej broni strzeleckiej
wsparcia pododdziału. Przeznaczone są do zwalczania celów na odległościach do
1000 m (odmiany UKM-2000P/D na podstawie trójnożnej - do 1500m). Jest to broń
samoczynna działająca na zasadzie odprowadzenia części gazów prochowych przez
boczny otwór w lufie na tłok gazowy suwadła. Ryglowanie następuje poprzez obrót
zamka. Broń strzela z zamka otwartego. W czasie ruchu suwadła do tyłu (pod
wpływem gazów prochowych) następuje odryglowanie zamka, wyciągnięcie łuski z
komory nabojowej i jej wyrzucenie oraz przesunięcie taśmy nabojowej, Suwadło w
skrajnym, tylnym położeniu uderza o zderzak i pod działaniem spręzyny powrotnej
rozpoczyna ruch do przodu. Jeżeli spust jest naciśnięty, suwadło z zamkiem
przesuwa się do przodu, zamek wypycha nabój z ogniwa taśmy i dosyła do komory
nabojowej, następuje zaryglowanie zamka i zbicie spłonki naboju przez iglicę
zamka. Jeżeli po strzale spust jest zwolniony suwadło zatrzymuje się w tylnym
położeniu na zaczepie dźwigni spustowej. Mechanizm spustowy (w UKM-2000C -
elektrospust) umożliwia prowadzenie wyłącznie ognia seryjnego (ciągłego).
Karabin posiada mechanizm zabezpieczający w postaci dźwigniowego bezpiecznika
nastawnego. Z UKM-2000C strzelanie prowadzone jest zdalnie za pomocą przycisku
umieszczonego na pulpicie kierowania uzbrojeniem wozu bojowego.
Zasilanie taśmowe, prawostronne, z taśmy rozsypnej typu otwartego: M13, GSM-01.
Jeśli karabin jest używany jako broń ręczna taśma o pojemności 100 naboi jest
przechowywana w blaszanej skrzynce amunicyjnej przyłączonej pod komorą zamkową
broni. Jako ciężki karabin maszynowy broń jest używana z taśmą o pojemności 200
naboi (skrzynka amunicyjna jest w takim przypadku ustawiana obok broni).
Komora zamkowa, od góry zamykana pokrywą, tłoczona, posiada z przodu wnitowaną
obsadę lufy, z tyłu obsadę kolby (elektrospustu), od spodu czopy do mocowania
broni na trójnogu (wersja czołgowa ich nie posiada), oraz komorę spustową z
rękojeścią. Z lewej strony komory zamkowej znajduje się okno wyrzutowe łusek z
pokrywką, z prawej rękojeść przeładowania. Karabin posiada lufę szybkowymienną,
zakończoną szczelinowo-stożkowym (UKM-2000C - szczelinowym) tłumikiem płomienia.
Lufa karabinu ma chromowany przewód oraz regulator gazowy o trzech nastawach
(UKM-2000C - regulator gazowy zamknięty), chłodzona jest powietrzem. Bruzdy
gwintu prawoskrętne (cztery) o skoku 328 mm. (UKM-2000C posiada wymienną lufę o
grubszych ściankach). Komora gazowa umiejscowiona jest pod lufą , mocowana dwoma
kołkami i przechodzi w rurę tłoka gazowego. Do rury tłoka gazowego umocowany
jest na stałe dwójnóg. Przyrządy celownicze składają się z regulowanej muszki i
nastawnego celownika krzywkowgo (UKM-2000C nie posiada integralnych przyrządów
celowniczych). Podświetlanie gazowymi trytowymi źródłami światła przyrządów
celowniczych umożliwia prowadzenie ognia w warunkach ograniczonej widoczności.
Odległość celowania 100-1500 m. Wersja UKM-2000P posiada stałą kolbę z oporą
naramienną, natomiast wersja UKM-2000D kolbę skladaną na prawą stronę komory
zamkowej, umieszczoną na zawiasie i zmniejszającą długość całkowitą broni w
położeniu marszowym.
Do broni można stosować podstawy uniwersalne typu 6T2 i 6T5. Kąty ostrzału
poziomego z broni zamontowanej na podstaie 6T2 to 30 stopni, na podstawie 6T5 to
45 stopni, w położeniu do strzelania przeciwlotniczego 360 stopni.
Rozadje stosowanych nabojów: z pociskiem zwyklym (rdzeń ołowiany) o masie
23,7-24,9 g,i masie pocisku 9,45 g, z pociski em smugowym o masie 23,7-24,9 g i
masie pocisku 9,1 g, z pociskiem przeciwpancenym lub przeciwpancerno-zapalającym
o masie 23,7-24,9 g i masie pocisku 9,45 g oraz nabój ślepy o masie 13,0-13,8 g.
Standardowe wyposażenie obejmuje lufę zapasową, pas nośny, skrzynki 100, 200 i
250 nabojowe z taśmami, odrzutnik i ramkę do strzelania amunicją ślepą, pokrowce
na broń i lufę, zestawy części zamiennych i narzędzi. Podstawy mają równjież pas
nośny oraz pasy do rzenoszenia podstawy i skrzynek amunicyjnych.
Dane taktyczno-techniczne UKM-2000P (w nawiasie UKM-2000D)
• Kaliber: 7,62 mm
• Długość broni: 1203 (z kolbą złożoną: ok. 970) mm
• Wysokość broni: 212 mm
• Szerokość broni: 91,5 mm
• Długość lufy bez tłumika: 547 mm
• Długość linii celowniczej: ? mm
• Masa broni: 8,4 (8,9) kg.
• Masa lufy: 2,25 kg
• Masa skrzynki amunicyjnej na 100 nabojów (załadowanej): 3,9 kg.
• Prędkość początkowa pocisku: 840 m/s
• Energia początkowa pocisku: 3360 J
• Szybkostrzelność teoretyczna: 600-700 strz/min.
• Szybkostrzelność praktyczna: do 250 strz/min.
• Obsługa: 2 ludzi (celowniczy, pomocnik)
Dane taktyczno-techniczne UKM-2000P na podstawie 6T2 (6T5)
•Masa podstawy: 4,5 (7,5) kg
•Całkowita masa broni z podstawą:
6T2: 15,9 (16,3) kg
6T5: 12,9 (13,3) kg
• Masa skrzynki amunicyjnej na 200 nabojów (załadowanej): 8 kg
• Obsługa: 3 ludzi (celowniczy, pomocnik, amunicyjny)
Dane taktyczno-techniczne UKM-2000C
• Kaliber: 7,62 mm
• Długość broni: 1098 mm
• Wysokość broni: 117 mm
• Szerokość broni: 91,5 mm
• Długość lufy: 636 mm
• Masa broni: 10,6 kg
• Masa lufy: 3,23 kg
• Masa skrzynki amunicyjnej na 250 nabojów (załadowanej): 9,6 kg
• Odległość celowania: zależy od systemu celowniczego pojazdu
• Prędkość początkowa pocisku: 850 m/s
• Energia początkowa pocisku: 3360 J
• Szybkostrzelność teoretyczna: 700-800 strz/min
• Szybkostrzelność praktyczna: do 250 strz/min
• Maksymalna długość serii: 500 strzałów