Wojna Koreańska z perspektywy czasu stanowi jaskrawy przykład bezmyślnej
polityki amerykańskiej w osobie prezydenta Roosevelta, który dla jak
najszybszego zakończenia wojny z Japonią, poświęcił sprawy przyszłości
Europy Stalinowi, uznając układ Ribbentrop-Mołotow (bez Niemiec) w
sferze granic za wiążący. Roosevelt był pacyfistą i traktował Stalina na
równi, Stalin był też dla niego największym autorytetem w temacie wojny,
nie przyjmował do wiadomości że ma do czynienia z byłym sojusznikiem
Hitlera. Po zakończeniu wojny w Europie, Stalin dostał niepowtarzalną
okazję rozszerzenia strefy wpływów, tym razem w Azji. Roosevelt nie
liczył się z konsekwencjami zaproszenia ZSRR do wojny, jego polityka
była naiwna, krótkowzroczna i co więcej okazała się w przyszłości bardzo
kosztowna dla USA pod względem materialnym i ofiar wojny. Jak do tego
doszło do niepotrzebnej, sprowokowanej bezmyślnością wojny?
Natychmiast po kapitulacji Japonii, ZSRR zajął uprzemysłowione terytoria
mandżurskie. Traktując je jak wojenne trofeum, Stalin nakazał
wywiezienie stamtąd zasobów przemysłowych zanim powrócą one do Chin.
Droga Kremla do Japonii wiodła przez Półwysep Koreański. Podczas gdy
Amerykanie lądowali na Okinawie, Armia Czerwona zajmowała północną część
Korei. Rosjanie praktycznie byli o krok od zdobycia całego półwyspu..
Jednak 38 równoleżnik stał się linią oddzielającą strefy okupacyjne ZSRR
i USA w Korei. Dla Amerykanów Korea miała być buforem chroniącym Japonię
przed komunizmem. Zaś w latach 1946-49 południowa część Korei
przechodziła poważne wstrząsy społeczno-polityczne, związane z
rywalizacją lewicy i prawicy popieranych przez ZSRR lub USA.
W 1947 r. Amerykanie podjęli decyzję o wycofaniu się z półwyspu.
Pozostawili po sobie silną prawicę Li Syngmana rządzącą na południu. 14
listopada 1947 r. ONZ przejęła tymczasową kontrolę nad Półwyspem
Koreańskim. Na marzec 1948 r. wyznaczono termin ogólnokrajowych wyborów
demokratycznych, co miało być wstępem do zjednoczenia kraju. Do Korei
przybyła międzynarodowa komisja ONZ. Nie zezwolono jej jednak na wjazd
do radzieckiej strefy okupacyjnej. Moskwa odmawiała uznania ordynacji
wyborczej południa. Chciała zjednoczenia dokonanego przez Phenian i Kim
Ir Sena.
10 maja 1948 roku w części południowej przeprowadzono wybory.
Prezydentem został Li Syngman. W parlamencie zostawiono 100 wolnych
miejsc dla przedstawicieli z północy. Wobec tego, faktu Kim Ir Sen,
popierany przez ZSRR, proklamował utworzenie Koreańskiej Republiki
Ludowo-Demokratycznej (KRLD) ze stolicą w Phenianie. Do końca czerwca
1949 r. obecność Amerykanów w Korei Płd To kilkuset doradców wojskowych.
Państwo to liczyło ok. 20 mln obywateli, nie posiadało artylerii, ani
broni pancernej, nie było przygotowane nawet do obrony. Na terenie
komunistycznej KRLD był cały ciężki przemysł nastawiony tylko na
produkcję wojenną. Ponadto powstanie ChRL umocniło pozycję północy jako
komunistycznego buforu, oddzielającego Chiny od Japonii.
Dean Acheson ' sekretarz stanu USA; w przemówieniu ze stycznia 1950 r.
stwierdził, iż Korea Płd nie leży w amerykańskiej strefie
bezpieczeństwa. Na początku 1950 roku w Pekinie spotkali się
przedstawiciele ZSRR, ChRL i KRLD. Omawiali tam plany uderzenia na Koreę
Pd. Autorem projektu zjednoczenia był Kim Ir Sen. Wymyślił, że
amerykański protektorat nad Japonią doprowadzi do odbudowy planów
imperialnych przez Tokio z Koreą Płd jako pozycją wyjściową. ZSRR
niechętnie popierał otwarty konflikt, ale pragnął utrzymania władzy
komunistycznej w Korei Północnej.
W czerwcu 1950 r. z oficjalną wizytą do Seulu przybył Jon Foster Dulles,
doradca prezydencki do spraw Dalekiego Wschodu.
W obawie przed zmianą polityki USA, Kim Ir Sen przyspieszył prowadzoną
mobilizację i 23 czerwca 1950 roku wydał rozkaz uderzenia na południe w
ciągu 48 godzin. Tym posunięciem zaskoczył również Moskwę. W niedzielę
25 czerwca 1950 roku wojska KRLD przekroczyły 38 równoleżnik. Główne
uderzenie skierowano na dolinę Czeruon wiodącą do Seulu. 28 czerwca siły
KRLD opanowały Seul. Ofensywa Korei Pn. zaskoczyła wszystkich. Sekretarz
Generalny ONZ, Trygve Lie zwołał od razu posiedzenie Rady
Bezpieczeństwa, która odbyła się bez udziału delegata ZSRR Gromyki.
Uchwalono rezolucję, która głosiła:
- natychmiastowe zaprzestanie walk
- wycofanie sil KRLD za 38 równoleżnik
- nieudzielanie pomocy agresorowi
Rada Bezpieczeństwa wystosowała również odezwę do wszystkich członków
ONZ z prośbą o zbrojne wsparcie Korei Płd. Prezydent Truman wyraził
zgodę na wysłanie sił USA do Korei 30 czerwca. Nieliczne jednostki
amerykańskie poczęły lądować w Korei.
25 czerwca 1950 roku wojska Korei Północnej liczące 415 000 żołnierzy
wspartych 150 czołgami i 150 samolotami różnego typu wkroczyły na
terytorium Korei Południowej, przekraczając 38 równoleżnik i zdobywając
wkrótce Seul.
Armia południowokoreańska licząca 150 000 ludzi, 40 czołgów i 14
samolotów, nie miała szans samodzielnie oprzeć się inwazji.
W odpowiedzi na agresję Rada Bezpieczeństwa ONZ uchwaliła 27 czerwca
wysłanie do Korei sił międzynarodowych.
ZSRR oficjalnie zbojkotował obrady, co umożliwiło przegłosowanie wniosku
wobec niewykorzystania przysługującego ZSRR w Radzie Bezpieczeństwa ONZ
prawa weta. Przerzucona z prefektury Yamaguchi (Japonia) 24 Dywizja
amerykańska została zniszczona w 12-dniowej bitwie pod Taejŏnem, a jej
dowódca gen. William Dean trafił do niewoli. Pierwotnie planował
wycofanie dywizji na południe, ale otrzymał rozkaz obrony miasta o kilka
dni dłużej. Wskutek przewagi nieprzyjaciela dywizja została rozbita, a
gen.Dean samodzielnie przedzierał się na południe.
Początkowe niepowodzenia wojsk USA związane były z tym, że oddziały
amerykańskie w Japonii pełniły służbę okupacyjną i nie były ani
odpowiednio uzbrojone ani wyszkolone do prowadzenia normalnych działań
wojennych. Wojska amerykańskie stacjonujące w Japonii miały poważne
braki etatowe w ludziach; dywizje piechoty miały tylko po kompanii
lekkich czołgów zamiast batalionu pancernego i kompanii czołgów w każdym
pułku (mosty w Japonii nie pozwalały na przejazd innych czołgów poza
lekkimi); nie posiadały także nowoczesnej broni przeciwpancernej (dział
bezodrzutowych i granatników przeciwpancernych 89 mm), a tylko
granatniki 60 mm z II Wojny Światowej tzw. bazooki, na dodatek z
amunicją sprzed co najmniej 5 lat, która często zawodziła; ponadto w
Japonii nie prowadzono szkolenia bojowego, a tylko normalną służbę
okupacyjną.
Do 5 września wojska KRLD opanowały prawie cały półwysep, 95% terytorium
Korei Południowej, zamykając wojska amerykańskie i południowokoreańskie
w tzw. "worku pusańskim" — w tym momencie ofensywa północnokoreańska
została powstrzymana. KRLD i ZSRR za pośrednictwem Indii (Jawaharlal
Nehru) zaproponowały rokowania pokojowe, odrzucone przez USA (ONZ). W
międzyczasie KRLD przeprowadziła na południu reformę rolną i
nacjonalizację przemysłu oraz nabór do swojej armii. W ramach sił ONZ 14
państw skierowało do Korei swoje kontyngenty wojskowe, które czasowo
rozlokowano w Japonii. 95% tych sił stanowiły wojska amerykańskie.
Naczelnym głównodowodzącym wojsk ONZ ustanowiono gen. Douglasa
MacArthura, który ze swoim sztabem opracował plan inwazji na Koreę
Północną.
Udany desant amerykański 15 września 1950 r. gen. Douglasa MacArthura
pod miastem Inch'ŏn oraz jednoczesne kontruderzenie z miasta Pusan
doprowadziły do odzyskania zajętych przez wojska Północy terenów.
Jednostki Koreańskiej Armii Ludowej odcięte na południu Korei próbowały
przejść do działań partyzanckich, tworząc tzw. "drugi front", ale próby
te zostały szybko udaremnione, ponieważ ludność południowokoreańska już
zniechęciła się do KRLD z powodu postępowania jej wojsk i organów
bezpieczeństwa. W październiku działania przeniosły się na północ od 38
równoleżnika, a 90% Korei Północnej do 25 października znalazło się pod
okupacją amerykańską (ONZ).
Gdy USA zaproponowały zawieszenie broni i uznanie siłowego zjednoczenia
Korei, 25 października Mao Zedong wprowadził na front kilkusettysięczną
armię "Chińskich Ochotników Ludowych" ChOL, którzy okrążyli X Korpus
amerykański, który jednak zdołał się przebić i został ewakuowany z
Hŭngnam ("koreańska Dunkierka"). Pod naciskiem Chińczyków i
odtwarzającej się armii KRLD oddziały ONZ cofały się, tracąc w styczniu
1951 r. Seul. Jednakże nowy dowódca wojsk lądowych gen. Matthew Ridgway
powstrzymał tę ofensywę i w lutym odzyskał Seul, a następnie ruszył na
północ, częściowo przekroczył 38 równoleżnik i ustabilizował front na
zdatnej do obrony linii "Kansas-Wyoming", która do dzisiaj stanowi
granicę pomiędzy obydwoma państwami koreańskimi. W czasie tych walk
MacArthur ogłosił, że Amerykanie użyją broni atomowej, co spotkało się z
protestem ich sojuszników z NATO, obawiających się atomowego odwetu ZSRR
na Wielkiej Brytanii, i ostatecznie doprowadziło do konfliktu z
prezydentem Trumanem. MacArthur proponował ponadto przenieść wojnę na
teren Chin poprzez bombardowanie lotnisk armii chińskiej i jednoczesne
wprowadzenie do walki na pierwszej linii oddziałów Tajwanu
(Kuomintangu). Ta propozycja MacArthura była bezpośrednim powodem jego
zdymisjonowania przez prezydenta Trumana. Zastąpił go gen. Matthew
Ridgway (opuszczone przezeń stanowisko zajął gen. James van Fleet , a
następnie gen. James Taylor).
W okresie od kwietnia do maja 1951 r. wojska chińskie i
północnokoreańskie przeprowadziły wielką ofensywę, która załamała się i
czerwcowa kontrofensywa ONZ z powrotem przywróciła front na linii
Kansas-Wyoming. Od tej pory działania wojenne przyjęły postać wojny
pozycyjnej przeplatanej walkami niewielkich oddziałów. W lipcu 1951 r.
rozpoczęła się pierwsza tura rokowań pokojowych, podczas której nie
osiągnięto porozumienia z powodu dwóch konfliktów — po pierwsze w
sprawie granicy (Chiny i KRLD chciały linii 38 równoleżnika, a ONZ linii
Kansas-Wyoming), a po drugie w sprawie jeńców (spora część jeńców z Chin
i Korei Północnej nie chciała wracać do tych państw, które tutaj żądały
przymusowego odesłania ich wszystkich). W 1952 generał Ridgway został
zastąpiony przez generała Marka Clarka — przyczyną było to, że
Głównodowodzący Wojsk NATO gen. Dwight Eisenhower wystartował w wyborach
prezydenckich i zrezygnował ze stanowiska, a gen. Ridgway go zastąpił.
Pomimo liczebnej przewagi lotnictwa chińsko-północnokoreańskiego,
wzmocnionego radzieckimi "ochotnikami", lotnictwo USA i innych państw
ONZ — za najlepszych uchodzili piloci z RAF, odnosiło sukcesy.
Przez cały okres wojny koreańskiej za najlepsze uważane były oddziały
marines. Wojska południowokoreańskie ustępowały jakościowo wojskom
amerykańskim — zwykle posiadały wysokie morale, ale ich uzbrojenie
(pomimo znaczącej poprawy w późniejszym okresie) było gorsze, podobnie
było z wyszkoleniem. W przypadku wojsk z innych państw wyróżniały się
wojska brytyjskie, które jakościowo dorównywały marines, podczas
ofensywy chińskiej w kwietniu 1951 r. oddziały brytyjskie po rozbiciu
przez atakujących wojsk południowokoreańskich swoim oporem uratowały od
rozbicia 2 dywizje USA. Wojska chińskie walczące po stronie
północnokoreańskiej charakteryzowały się bardzo wysokim morale np.
podczas odwrotu X Korpusu USA pod koniec 1950 r. atakujące oddziały
chińskie po zdziesiątkowaniu napalmem przez lotnictwo amerykańskie nie
przerywały ataku aż do wybicia ich przez marines, dobrym wyszkoleniem z
tym, że dotyczyło ono walk w warunkach partyzanckich i pół
partyzanckich, więc w późniejszym okresie wojny występowały coraz
większe braki wyszkoleniowe wynikające z innych warunków działań i dość
słabym uzbrojeniem oraz wyposażeniem, zdarzało się, że Chińczycy
głodowali; w przypadku uzbrojenia dzięki dostawom z ZSRR uległo ono
zdecydowanej poprawie, ale nadal ustępowało wojskom z Południa. Wojska
północnokoreańskie uzbrojeniem dorównywały Chińczykom, ale ich
wyszkolenie i morale stało na znacznie niższym poziomie.
Wybór Eisenhowera i zmęczenie społeczeństwa amerykańskiego wojną,
jednorazowo w Korei przebywało 500 tys. żołnierzy USA, zmieniani byli co
6 miesięcy, w sumie przewinęło się przez front 2,5 mln Amerykanów, a z
drugiej strony śmierć Stalina i walka o schedę po nim oraz brak
znaczących efektów działań militarnych po obu stronach zmusiły wreszcie
obie strony konfliktu do podpisania rozejmu.
1 lipca 1951 roku Kim Ir Sen w porozumieniu z Mao Zedongiem wyraził
zgodę na propozycje podjęcia rozmów. Na miejsce pertraktacji wybrano
Kesong koło Seulu.Amerykanie zaaprobowali propozycje Korei Płn -
zatrzymanie walk na pozycjach z lipca 1951 roku - utworzenie strefy
zdemilitaryzowanej na 38 równoleżniku - wymianę jeńców wojennych -
powołanie międzynarodowej komisji, aby kontrolowało przestrzeganie
zawieszenia broni
W sierpniu mimo toczących się rozmów doszło do starć na froncie, były
one jednak mało znaczące. Negocjacje nie zostały zerwane. Poprawa
sytuacji na froncie dawała bowiem możliwość wymuszenia ustępstw na
przeciwniku. 22 października negocjacje przeniesiono do Panmudżonu i
kontynuowano je do czerwca 1953 roku. Dopiero śmierć Stalina umożliwiła
porozumienie. Wpłynęła ona na postawę Mao Zedonga i Kim Ilsonga.
27 lipca 1953 roku podpisano akt zawieszenia broni na Półwyspie
Koreańskim: - strefa zdemilitaryzowana wzdłuż 38 równoleżnika - nadzór
ONZ nad zawieszeniem broni - żadne z państw koreańskich nie może
bardziej rozbudować swych wojsk - oba kraje mają prowadzić negocjacje
zjednoczeniowe - wymiana jeńców wojennych między KRLD, a Republiką Korei
Południowej.
Ostatnim akcentem konfliktu były porozumienia genewskie z 1954 r., które
usankcjonowały utworzenie dwóch państw koreańskich. I tak stan rozejmu
trwa po dziś dzień. Korea Północna, relikt komunizmu dzięki spolegliwej
polityce amerykanów nie przestrzega porozumień genewskich w sferze zbrojeń
i jest dzisiaj w stanie zagrozić i USA i Japonii. Ponadto państwo to
stało się miejscem nieludzkich eksperymentów na własnym narodzie w celu
udoskonalania broni chemicznej i nuklearnej.